Jak napisać opowiadanie? Wskazówki i porady dot. pisania opowiadań twórczych

Aktualizacja: 12 stycznia 2026

Opowiadanie jest jedną z pierwszych dłuższych form wypowiedzi, którą poznajemy już w szkole podstawowej. Za jego pomocą uczymy się, jak konstruować spójną, logiczną historię, snuć opowieść o losach bohaterów, grać na emocjach odbiorcy i spuentować zakończenie morałem. Dzięki niemu można rozwinąć się nie tylko językowo, ale także potrenować swoją kreatywność. I właśnie dlatego opowiadania twórcze to doskonały sposób na ćwiczenie warsztatu pisarskiego, konstruowania fabuły czy tworzenia postaci. A to już tylko krok od przygotowania własnej powieści! Jak napisać opowiadanie, jaka powinna być jego struktura i o jakie elementy zadbać, aby świetnie się je czytało? Poznaj moje wskazówki i porady na temat pisania opowiadań twórczych!

 

Jak pisać opowiadanie? Podcast!

O tym, jak nauczyć się pisać opowiadania, posłuchasz również w 48 odcinku podcastu Didaskalia Joanny Bagrij. Krok po kroku przejdziemy przez cały proces, a także zdradzę, jak pisanie opowiadań twórczych wyglądało w moim przypadku i dlaczego polecam tę formę jako doskonały trening doskonalenia warsztatu pisarskiego.

Gdyby odtwarzacz się nie załadował, skorzystaj z linku: https://creators.spotify.com/pod/profile/jbagrij-pisarka/episodes/48–Jak-napisa-opowiadanie–Wskazwki-dot–pisania-opowiada-twrczych-Cykl-WasztatPisarski-e3di83s/a-acdlc4n

 

Co to jest opowiadanie? Definicja

Opowiadanie to krótki utwór, pisany prozą. To jeden z podstawowych gatunków literackich, należący do epiki. Najczęściej charakteryzuje się jednowątkową fabułą, a całość koncentruje się na ukazaniu jeden linii akcji. Konstrukcja i struktura opowieści zależy od koncepcji autora – jako forma literacka opowiadanie nie jest ograniczone sztywnym schematem. Dzięki temu pozwala twórcy na eksperymentowanie i rozwijanie swojej kreatywności.

Rodzaje opowiadań

Jakie są rodzaje opowiadania? Wyróżniamy 2 główne typy: odtwórcze i twórcze.

 

Na czym polega opowiadanie odtwórcze?

Opowiadanie odtwórcze polega na przedstawieniu historii, która została już opisana lub zaprezentowana w innym dziele – książce, filmie, komiksie, obrazie. Autor swoimi słowami opowiada o tym, co przeczytał lub widział. Samodzielnie nie wymyśla fabuły, po prostu ją relacjonuje. Ten typ opowiadania często jest stosowany jako ćwiczenie lub zadanie do wykonania przez uczniów w szkole, aby z jednej strony poznać ich znajomość lektury, a z drugiej sprawdzić ich umiejętności językowe.

 

Co to jest opowiadanie twórcze?

Opowiadanie twórcze przestawia historię wymyśloną przez autora. Fabuła opowieści, bohaterowie, dialogi, akcja są w całości wytworem pisarza. Oczywiście w takim opowiadaniu można dostrzec inspiracje lub nawiązania do innych dzieł, ale jest to już w całości dzieło opierające się o kreatywność i pomysłowość autora. Ten typ opowiadania wymaga stworzenia świata przedstawionego od podstaw, zbudowania go na nowo, przemyślenia przebiegu akcji i wątku fabularnego.

 

Czym się różni opowiadanie twórcze od zwykłego odtwórczego? Tabela

Opowiadanie twórcze

Opowiadanie odtwórcze

Wszystko wymyślasz sam – to Twoja autorska opowieść. Sam tworzysz bohaterów, nadajesz im imiona, wygląd i decydujesz, jak mają się zachowywać. Masz pełną wolność w prowadzeniu akcji opowieści – możesz zdecydować o niespodziewanym zakończeniu lub nagłych zwrotach akcji. Budujesz świat od podstaw – to Ty ustalasz, gdzie i kiedy toczy się historia. Najważniejsza jest Twoja wyobraźnia i to, jak ciekawie potrafisz opisać swój własny pomysł.

Korzystasz z gotowej historii – opisujesz to, co już się wydarzyło w jakiejś książce, filmie czy komiksie. Używasz postaci stworzonych przez kogoś innego i musisz opisać je takimi, jakimi są w oryginale. Musisz trzymać się faktów – nie możesz zmieniać wydarzeń ani zakończenia, które wymyślił autor. Twoim zadaniem jest opowiedzenie znanej historii własnymi słowami, tak jakbyś relacjonował koledze obejrzany film. Najważniejsza jest dobra znajomość treści (np. lektury) i umiejętność sprawnego opowiadania historii.

Tabela z porównaniem podstawowych różnic między opowiadaniem twórczym a odtwórczym.

 

Z racji tego, że opowiadanie twórcze wymaga od autora zarówno ćwiczenia umiejętności językowych, jak i kreatywnych, to nim właśnie zajmiemy się w dalszej części artykułu. Moim zdaniem stanowi ono doskonałe „narzędzie” do rozwoju warsztatu pisarskiego i tworzenia dobrego backgroundu do rozpoczęcia pisania własnej powieści.

 

Dlaczego warto pisać opowiadania twórcze, chcąc zostać pisarzem?

Nie wszyscy powieściopisarze piszą opowiadania, nie wszyscy od nich też zaczynali. Jednak jak już wspomniałam, stanowią one cenne wsparcie w doskonaleniu warsztatu, rozwijaniu kreatywności i talentu pisarskiego.

• Opowiadanie pełni funkcję treningu pisarskiego. Większość etapów pisania opowiadania twórczego jest zbieżna z etapami pisania książki, a dzięki jednowątkowości i krótszej formie łatwiej jest zmotywować się do pracy oraz ćwiczyć techniki literackie.
• Jeśli dzielisz się opowiadaniami np. w internecie, zdobywasz pierwszych czytelników, zapoznajesz się z ich opiniami i zaczynasz już budować sobie swoją markę osobistą, co później pomoże też w pozyskaniu wydawcy.
• Wyrabiasz sobie nawyk pisania i uczysz się, jak pokonywać trudności.
• Możesz też poeksperymentować z różnymi gatunkami. Krótka forma pozwala bez wielkiego ryzyka sprawdzić się w nowym gatunku, np. napisać jeden kryminał, mimo że czytasz i uwielbiasz fantasy. To poszerza horyzonty literackie.
• Opowiadanie może też stanowić gotowy materiał na konkursy. Wydawnictwa często szukają autorów do zbiorów opowiadań, co jest znacznie łatwiejszym sposobem zaistnienia na rynku książki.

 

 

Opowiadanie – elementy, które budują dobrą historię

Jakie są elementy opowiadania? To przede wszystkim:

• Tytuł,
• Przemyślana fabuła,
• Bohaterowie,
• Czas i miejsce akcji z barwnymi, ale nie długimi opisami,
• Dialogi,
• Monologi i wynurzenia wewnętrzne,
• Retrospekcje,
• Zwroty akcji,
• Punkt kulminacyjny i puenta.

Czy aby napisać dobre opowiadanie, trzeba uwzględnić wszystkie powyższe elementy? Oczywiście, że nie. Jak już wspomniałam, jest to dość luźna forma literacka i kształt opisywanej historii zależy wyłącznie od Ciebie. Liczy się przede wszystkim pomysł na fabułę i główny wątek, kreacje bohaterów i ukazywanie czytelnikowi świata, który masz przed oczami wyobraźni.

Poniżej zebrałam najczęstsze pytania dot. poszczególnych elementów opowiadania.

 

Czy opowiadanie twórcze musi mieć tytuł?

Tak, powinno. Dzięki tytułowi przykujesz już uwagę czytelnika, zaciekawisz go i zainteresujesz. Sprawdź też, jak wymyślić tytuł książki czy opowiadania.

 

Czy opowiadanie musi mieć dialog?

Nie, nie musi, ale dzięki niemu możesz zdynamizować akcję, przemycać informacje o bohaterach, ich sposobie zachowania, wypowiadania się. Nie jest to jednak element obowiązkowy.

 

Czy w opowiadaniu twórczym retrospekcje powinny być rozbudowane?

Nie. W ogóle nie musisz umieszczać retrospekcji w opowiadaniu, możesz skoncentrować się wyłącznie na tu i teraz, opisaniu akcji i fabularnej teraźniejszości.

 

 

Jak wygląda klasyczny schemat opowiadania?

Opowiadanie jest na tyle krótką formą wypowiedzi, że nie wyróżniamy w niej rozdziałów czy sekcji, jak ma to miejsce w przypadku książek i powieści. Nie uświadczymy tu prologu, epilogu, rozpoczynanych kolejną cyfrą, hasłem czy nagłówkiem części historii. Zamiast tego powinniśmy poruszać się po klasycznym schemacie pisemnych form wypowiedzi.

 

Struktura opowiadania

1. Wstęp
2. Rozwinięcie
3. Zakończenie

 

Przypomina Ci to coś? Tak, takiej struktury uczymy się w szkole i stosujemy ją do wypracowań czy rozprawek. Używa się ją także w opowiadaniach twórczych, choć w tym przypadku chodzi raczej o wyodrębnienie części opowieści, by logicznie i przyczynowo-skutkowo opowiedzieć naszą historię.

 

Co zawrzeć w poszczególnych częściach opowiadania? Tabela

W poniższej tabeli scharakteryzowałam krótko poszczególne elementy struktury, by ułatwić Ci pisanie opowiadania.

Część opowiadania	Charakterystyka
Wstęp	Opisz miejsce oraz czas akcji; możesz nakreślić, co doprowadziło do opisywanych zdarzeń Przedstaw główną postać lub postacie, nie rozpisuj się jednak o nich za bardzo Użyj tzw. wędki, haczyka, czyli zdania, które zapowie nadchodzące wydarzenia i uruchomi wyobraźnię czytelnika
Rozwinięcie	Przedstaw wszystkie wydarzenia, opisz całą akcję Scharakteryzuj bohaterów, możesz pokusić się o wprowadzenie retrospekcji, monologów. Wprowadź dialogi Doprowadź akcję do punktu kulminacyjnego, to moment z największym napięciem w opowiadaniu
Zakończenie	Zakończ historię, pokaż rozwiązanie konfliktu, zakończenie może być pozytywne i negatywne Możesz ocenić i podsumować to, co się wydarzyło, dodać wnioski, przemyślenia z punktu widzenia narratora Tekst możesz zakończyć morałem, puentą. Ważne, by nie urywać opowieści nagle.

Tabela przedstawia, jak wygląda budowa opowiadania i co powinny zawierać poszczególne jego części.

 

I jeszcze raz powtórzę, że powyższych części struktury opowiadania nie wyróżniamy „sztucznie”. Chodzi po prostu o to, aby opisać historię od początku do końca w logicznej kolejności. Najpierw wprowadzamy czytelnika do naszego świata, nakreślamy jego klimat, potem prezentujemy wszystkie wydarzenia i na końcu opisujemy finał. Pomyśl o tym, jak o scenach z filmu, serialu. Ty również w swoim opowiadaniu prowadzisz odbiorcę klatka po klatce, wydarzenie po wydarzeniu.

Sprawdź też, jak zrobić research do książki.

 

 

Akapity w strukturze opowiadania – czy są konieczne?

Czy opowiadanie twórcze ma akapity? Tak! To nieodłączny element każdej dłuższej formy wypowiedzi, ponieważ pozwala oddzielić jedną myśl od drugiej, porządkuje tekst. Dzięki akapitom zachowujemy logikę naszej wypowiedzi, a czytelnik jest w stanie lepiej przyswoić treść.

• Jak długie powinny być akapity w opowiadaniu? Sztywne zasady nie ma, ale polecam do 500-600 znaków ze spacjami.
• Trzymaj się zasady – 1 akapit = 1 myśl, nie mieszaj wątków w akapitach.
• Używaj wcięcia akapitowego (tabulatora), wprowadzając kolejne akapity.
• Na wstęp i zakończenie przeznacz po 1 akapicie.

 

Jak napisać opowiadanie twórcze? Cały proces krok po kroku

Dobrze, to teraz przechodzimy już do samego procesu, jak napisać opowiadanie krok po kroku. Większość etapów jest zbieżnych z etapami pisania książki, dlatego będę Cię odsyłać do artykułów, które napisałam już na ten temat. Dla mnie opowiadanie twórcze jest jak mini powieść – jej okrojona wersja, ale świat przedstawiony, bohaterów i wydarzenia kreujemy dokładnie tak samo.

 

Grafika w uproszczeniu pokazuje, jak się pisze opowiadanie twórcze.

 

Kwestie koncepcyjne związane z opowiadaniem

Jak zacząć pisać opowiadanie? Na początek warto pochylić się nad kwestiami koncepcyjnymi i dopracować takie elementy jak:

• Tytuł,
• Przebieg fabuły,
• Rodzaj narracji – 1- lub 3-osobowa,
• Bohaterowie i ich krótkie charakterystyki,
• Czas i miejsce akcji,
• Zwroty akcji, punkt kulminacyjny,
• Myśl przewodnia, zakończenie, cel opowiadania.

 

Plan opowiadania

Następnie warto wszystko spisać i przygotować plan opowiadania. Taką technikę stosuje się oczywiście podczas pisania książki, w przypadku której dobre zaplanowanie powieści pomaga uporać się z kryzysami twórczymi i unikać niespójności w akcji. Jak zaplanować książkę i opowiadanie? Najlepiej wszystkie swoje przemyślenia zawrzeć np. w:

• Konspekcie,
• Mapie myśli,
• Notatce,
• Ramowym planie wydarzeń.

 

Plan opowiadania nie musi być rozbudowany – to „narzędzie”, które kształtujesz swobodnie. Ważne, aby odpowiadała Ci jego forma i żebyś umiał odnaleźć się w opisie swojej koncepcji.

Gdy to już mamy gotowe, przechodzimy do pisania.

 

 

Jak zacząć opowiadanie?

Jak już wspomniałam przy okazji omawiania struktury opowiadania, wstęp powinien nakreślać akcję oraz wprowadzać czytelnika w klimat, zaciekawiać go, pokazywać, gdzie jesteśmy i co nasz bohater będzie starał się dokonać, o czym będzie opowiadać. Od jakich słów zacząć opowiadanie, jak je rozpocząć? Poniżej kilka przykładów.

 

Przykład początku opowiadania oparty o tajemnicze miejsce i budowanie klimatu

Słońce powoli chowało się za horyzontem, rzucając długie cienie na stare, zardzewiałe ogrodzenie opuszczonego lunaparku. Stałem sam, ściskając w dłoniach znaleziony rano klucz. Pasował do bramy, której nikt nie otwierał od trzydziestu lat. Wtedy jeszcze nie wiedziałem, że ten mały przedmiot zmieni moje życie na zawsze.

 

Przykład rozpoczęcia opowiadania twórczego skupiony na bohaterze

Marek uchodził za najbardziej poukładanego ucznia w naszej klasie – zawsze przygotowany, cichy i z nienagannymi manierami. Tamtego deszczowego wtorku, gdy wszedł do sali z dziwnym błyskiem w oku, nikt z nas nie przypuszczał, że to właśnie on stanie się przyczyną największego skandalu w historii szkoły.

 

Przykład, jak zacząć opowiadanie twórcze z dialogiem

– Naprawdę  chcesz tam wejść? – zapytała cicho Ania, patrząc na ciemny otwór w ziemi.

– Musimy, jeśli chcemy poznać prawdę – odparł krótko Janek.

Stali na skraju lasu, a przed nimi widniało wejście do zapomnianego schronu. Był chłodny wieczór i nikt nie wiedział, gdzie są. Janek nie przypuszczał jeszcze, że to, co znajdą w środku, zmieni ich przyjaźń na zawsze.

 

Opowiadanie można też rozpocząć dialogiem, co prezentuje ostatni przykład.

 

 

Rozwinięcie opowieści

Co dalej, jak napisać opowiadanie, a właściwie jego zasadniczą część? Przejdź po prostu do opisania kolejnych wydarzeń.

• Pamiętaj o logicznej kolejności zdarzeń.
• Dodaj opisy bohaterów, przedstaw ich nieco.
• Wprowadź opisy miejsca akcji, krajobrazów.
• Stosuj dialogi, które zdynamizują akcję.
• Możesz pokusić się o wprowadzenie retrospekcji.
• Skupiaj się na jednym wątku.
• Buduj napięcie, dodaj zwrot akcji, doprowadź opowieść do punktu kulminacyjnego, clue całej historii.
• Przetestuj różne techniki narracyjne.
• Rozwiąż akcję.

 

Jak napisać zakończenie opowiadania?

Gdy już opowiedziałeś całą historię, czas przejść do zakończenia opowiadania. Tu podobnie, jak w przypadku zakończenia książki, trzeba niejako podsumować opowieść, pokazać czytelnikowi puentę, zmianę w postawie bohatera, zapowiedzieć jego kolejne przygody, jeśli planujesz kolejną część opowiadania. Oczywiście możesz postawić na różne rodzaje finału:

• Szczęśliwe lub smutne,
• Otwarte lub zamknięte,
• Zaskakujące lub rozczarowujące,
• Przemycające morał, ważną myśl do zapamiętania.

I przygotowałam kilka przykładów na zakończenie opowiadania.

 

 

Przykład refleksyjnego zakończenia

Staliśmy na peronie, patrząc na oddalające się światła pociągu. Wiedziałem, że wraz z nim odjeżdża jedyna okazja, by naprawić błędy z przeszłości. Choć ostatecznie odzyskałem spokój, pozostało we mnie przekonanie, że pewnych słów wypowiedzianych w gniewie nie da się już cofnąć. Czasem cena spokoju jest po prostu zbyt wysoka.

 

Przykład zakończenie opowiadania przekazujący trudną prawdę

Kiedy prawda o wydarzeniach w kamienicy wyszła na jaw, nikt nie czuł radości. Sprawiedliwości stało się zadość, ale kosztem zburzonego zaufania całej rodziny. Patrząc na puste miejsce przy stole, zrozumiałem, że prawda potrafi boleśnie ranić tych, których najbardziej kochamy.

 

Przykład zakończenia z puentą

Wszystko wróciło do normy, a miasto znów tętniło życiem, jakby tamta noc nigdy się nie wydarzyła. Jednak ja, przechodząc codziennie obok ruin starej piwnicy, czułem ciężar zdobytej wiedzy. Zrozumiałem wtedy, że prawdziwe dziedzictwo to nie złoto czy dokumenty, ale lekcja pokory wobec historii, której nigdy nie będziemy w stanie w pełni kontrolować.

 

Korekta i redakcja opowiadania

By dobrze napisać opowiadanie, nie możesz zapomnieć o autokorekcie swojej treści. Na koniec przejrzyj dokładnie tekst, popraw literówki, pamiętaj o poprawnym zapisie dialogów. Daj też rękopis do przeczytania zaufanym osobom, skorzystaj z beta readingu. Popraw raz jeszcze opowiadanie po uzyskanym feedbacku.

 

Wskazówki i dodatkowe zasady pisania opowiadania twórczego

1. Ustal harmonogram pisania, postaw sobie deadline, dzięki czemu tak łatwo się nie zniechęcisz.
2. Stosuj różne słowa, wyrażenia, pracuj nad wzbogaceniem swojego słownictwa.
3. Postaw na czasowniki – to one sprawiają, że akcja „pędzi” i nie nudzi odbiorcy.
4. Dbaj o porządek chronologiczny – używaj łączników takich jak: następnie, w tej samej chwili, chwilę później. Dzięki temu nikt nie zgubi się w Twojej historii.
5. Wprowadzaj naturalne dialogi – rozmowy bohaterów ożywiają tekst i pozwalają lepiej poznać ich charaktery bez pisania długich opisów.
6. Trzymaj się głównego wątku – w rozwinięciu łatwo odpłynąć w dygresje. Pamiętaj, by każda opisana sytuacja przybliżała czytelnika do zakończenia.
7. Dopasuj język do bohatera – pamiętaj, że małe dziecko, starszy profesor czy zbuntowany nastolatek będą mówić i myśleć w zupełnie inny sposób.
8. Wykorzystaj kontrasty – zestawienie spokojnego początku z gwałtownym zwrotem akcji (np. Nic nie zapowiadało problemów, dopóki...) to skuteczna metoda budowania napięcia.
9. Unikaj „pustych” opisów – każdy opis miejsca czy postaci powinien coś wnosić. Jeśli opisujesz ruinę piwnicy, niech to buduje nastrój grozy lub tajemnicy, a nie tylko zajmuje miejsce w opowiadaniu.
10. Zadbaj o spójność osobowościową bohatera – jeśli na wstępie opisujesz kogoś jako cichego i grzecznego, jego nagła przemiana w rozwinięciu musi mieć solidny powód, który czytelnik zrozumie.

 

 

Jak długie powinno być opowiadanie?

I tutaj znów, nie znajdziemy nigdzie konkretnej odpowiedzi, ile słów musi mieć opowiadanie, ile stron powinno zajmować. W definicjach pojawia się tylko wyrażenie „krótka forma”, no ale nie jest ono za bardzo precyzyjne :). Na polskich blogach nie znalazłam takich informacji, jednak na anglojęzycznych coś już jest.

 

Długość opowiadania twórczego według anglojęzycznych blogów

• thewritepractice.com/how-to-write-a-short-story
  • 1 do 10 tys., a nawet 20 tys. słów (~ 7 do 70 tys. / 140 tys. znaków ze spacjami)
  • Optymalnie 2 do 5 tys. słów (~ 14 do 35 tys. zzs)
• litreactor.com/columns/how-to-write-a-short-story
  • 1 do 7 tys. słów (~ 7 do 49 tys. zzs)
• reedsy.com/studio/resources/how-to-write-a-short-story
  • 1 do 10 tys. słów (~ 7 do 70 tys. zzs)

 

Nie mam przykładu wynikającego ze swojego doświadczenia, ponieważ obecnie nie piszę opowiadań. Jednak w szkole od takich krótkich form rozpoczynałam swoją przygodę z pisaniem, a ich objętość wynosiła np.

• 10 stron A5 w zeszycie w linię (były to zadawane na j. polskim opowiadania, często twórcze)
• Cały 60- czy 80-kartkowy zeszyt A5 w kratkę – nie wiem tylko, czy taka objętość nie podchodzi już pod mini książkę :). Ja wtedy traktowałam to jako opowiadania.

Sprawdź też, jaka jest optymalna długość książki.

 

Ile czasu zajmuje napisanie krótkiego opowiadania?

Na czas napisania opowiadania twórczego składa się:

• Czas na prace koncepcyjne,
• Czas właściwego pisania,
• Czas korekty i redakcji.

I tu znowu, wszystko zależy od tego, ile czasu zajmą Ci poszczególne etapy, jak bardzo masz wykrystalizowany pomysł, jak szybko piszesz na klawiaturze. Myślę, że można zamknąć się w tygodniu, może nawet 2-3 dniach, jeśli będziesz stale pracować nad swoją historią.

Sprawdź też, ile czasu pisze się książkę.

 

Twórcze opowiadanie – jak napisać, by historia porwała czytelnika? Podsumowanie

Pisanie opowiadań to nie tylko szkolne zadanie, ale przede wszystkim genialny trening, który przygotuje Cię do napisania własnej powieści. Dzięki niemu w krótkiej formie przećwiczysz wszystko, co jest ważne w pracy pisarza – od kreowania bohaterów, przez budowanie napięcia, aż po dbanie o logikę fabuły. Pamiętaj, że każdy napisany tekst przybliża Cię do doskonalenia warsztatu, więc nie odkładaj pisania na później i zacznij tworzyć swoją historię już dziś!

 

Źródła i dodatkowe informacje

• https://pl.wikipedia.org/wiki/Opowiadanie
• https://thewritepractice.com/how-to-write-a-short-story
• https://litreactor.com/columns/how-to-write-a-short-story
• https://reedsy.com/studio/resources/how-to-write-a-short-story