Jak można zostać pisarzem? Podcast!

Na temat kariery pisarskiej przygotowałam również 52 odcinek podcastu Didaskalia Joanny Bagrij. Posłuchaj, jak zostać autorem książek i jak ja stałam się pisarką kryminałów.

Gdyby odtwarzacz się nie załadował, skorzystaj z linku: https://creators.spotify.com/pod/profile/jbagrij-pisarka/episodes/52–Jak-zosta-pisarzem–Kto-moe-rozpocz-karier-pisarsk–zyciaPisarza-e3j90oi

Kim jest pisarz? Kiedy możemy powiedzieć, że jesteśmy autorem?

Zaczniemy sobie od rozwikłania podstawowej kwestii – kim jest pisarz i kogo można tak tytułować? W mojej opinii autorem, pisarzem jest każdy, kto napisał (lub jest w trakcie pisania) dłuższą formę wypowiedzi typu opowiadanie, powieść. Dla mnie nie ma znaczenia:

• czy dzieło zostało wydane,
• czy dana osoba jest rozpoznawana,
• czy jest to jej „wykonywany” zawód.

W moim przekonaniu, by nazwać się pisarzem, liczy się to, że pracujemy nad dłuższym tekstem. A sam efekt – wydanie książki – jest już rzeczą wtórną. Można przez całe życie pisać do szuflady, nie zarobić na tym ani grosza, ale być jednocześnie pisarzem.

I jeszcze jedna rzecz – określanie siebie mianem pisarza lub pisarki powinno wychodzić od nas samych. Jeśli piszesz autobiografię, opowiadania, które pomagają Ci się wyżyć twórczo, ale nie czujesz się dobrze z tym, żeby nazywać się autorem, to jest w porządku. Dużą wagę przywiązujemy do tytułów, szczególnie zawodów, zajmowanych profesji, a tak naprawdę to my musimy czuć się Ok z tym, jak się tytułujemy.

Definicja pisarza wg klasyfikacji zawodów i specjalności

Co ciekawe, istnieje rządowa definicja pisarza, którą znajdziesz w klasyfikacji zawodów i specjalności prowadzonej przez Urząd Pracy i chyba też ZUS. To zestawienie ma pomagać w przygotowaniu różnego rodzaju statystyk przez urzędników i definiować główny typ zawodu np. w przypadku zakładania działalności gospodarczej. W związku z tym możesz sobie wybrać zawód pisarza, gdy zakładasz firmę lub gdy zgłaszasz się do urzędu pracy.

Screen pokazuje definicję pisarza wg klasyfikacji zawodów i specjalności, źródło: psz.praca.gov.pl/rynek-pracy/bazy-danych/klasyfikacja-zawodow-i-specjalnosci

Powyżej znajdziesz screena ze strony rządowej z dokładnym opisem zawodu pisarza. Jak widzisz, definicja jest dosyć szeroka i zawiera różne formy aktywności pisarskiej. Śmieszne są dla mnie wypisane zadania zawodowe i dodatkowe – nie ich treść, ale to, że faktycznie pisarz „ma konkretne zadania i obowiązki”. To trochę upraszcza naszą profesję do sztywnej, niemal etatowej pracy obłożonej konkretnym zakresem działań do wykonania. Jak wspomniałam, definicję przedstawiam jako ciekawostkę. Fajnie, że mimo wszystko ustawodawca nie zapomniał o sklasyfikowaniu działalności twórczej.

Sprawdź też, jakie PKD wybrać dla copywritingu.

Rodzaje pisarzy

Kończąc temat definicji zawodu pisarza, warto jeszcze zwrócić uwagę na typy autorów. To jest istotne, aby też zrozumieć różne drogi, sposoby do rozwijania działalności twórczej.

Typy pisarzy i autorów książek

Pisarzy można podzielić na:

• osoby z „powołaniem pisarskim”, które marzyły, by napisać i wydać książkę – już w szkole często zastanawiały się, jak pokierować swoją karierę, żeby zostać drugim Hemingwayem, Kingiem, czy Rowling,
• dziennikarzy, którzy rozwinęli swoje dziennikarskie pióro – zaczęli pisać dłuższe reportaże lub przeszli do pisania powieści (jak p. Bonda),
• osoby, które posiadają wiedzę na dany temat lub wyjątkowe doświadczenia – są to często naukowcy wydający przystępne popularnonaukowe pozycje, osoby wykonujące określony zawód, które chcą zwiększać na jego temat świadomość, dzielić się swoimi doświadczeniami, „przygodami”,
• osoby, które przeżyły coś mocnego, silnego, co ich zmieniło lub wpłynęło na większą społeczność, kraj, świat – tu mam na myśli osoby, które przeżyły wojnę, traumatyczne wydarzenia osobiste i chcą się podzielić z innymi swoją mocną historią,
• celebryci, znane osoby, blogerzy i influencerzy – ta grupa została pisarzami niejako uzupełniająco, włączając wydanie książki jako jeden z elementów budowania wizerunku lub strategii marketingowej (mam bloga, więc „przerobię go” na książkę).

W dalszej części artykułu będziemy się odnosić do pierwszej grupy pisarzy – czyli autorów z powołaniem, którzy mają w sobie pragnienie pisania, ale nie do końca wiedzą, jak zabrać się za rozwijanie swojej twórczości i warsztatu pisarskiego.

Czy każdy może zostać pisarzem?

Tak, każdy bez wyjątku może zostać pisarzem! Inną kwestią jest to, czy zostanie pisarzem dobrym, poczytnym i wydawanym, ale generalnie każdy, bez względu na wiek, wykonywany zawód może zostać autorem powieści, opowiadań, dzieł twórczych. By takim pisarzem się stać, trzeba po prostu zacząć pisać książkę.

Jakie wykształcenie jest potrzebne, aby zostać dobrym autorem książek?

Czy można zostać pisarzem bez wykształcenia? Tak! Do pisania nie potrzeba żadnego dyplomu, kursów, certyfikatów. Wystarczą umiejętności polonistyczne, które nabywamy w szkole podstawowej i ponadpodstawowej. Ale oczywiście studia i dodatkowe szkolenia pomagają w rozwijaniu kariery pisarskiej.

Co powinienem studiować, jeśli chcę zostać pisarzem?

• Filologia polska i wszystkie kierunki pokrewne pomogą w rozwijaniu technicznej warstwy warsztatu pisarskiego – będziesz wiedział, jak pisać poprawnie, więc redaktor i korektor mniej namęczą się z Twoim tekstem. Czy rozwijają kreatywność? Tego nie wiem, choć moje doświadczenia z copywriterami pokazują, że lżej i ciekawiej piszą twórcy po innych studiach, a osoby po filologii mocno skupiają się na poprawności językowej.
• Dziennikarstwo – też uczy „rzemiosła” pisarskiego, a przy tym prowadzenia researchu do książki, docierania do informacji, rozmów z ludźmi, co też stanowi część pracy pisarza.
• Kierunek, który Cię interesuje i który da Ci dobry zarobkowo zawód – pisarze w większości nie zarabiają kokosów, więc dobrze jest zawodowo wykonywać coś, co też Cię interesuje i co da Ci odpowiednie wynagrodzenie, byś miał czas i finansowe zabezpieczenie na rozwijanie pisarskiej pasji. Możliwe również, że z czasem połączysz pasję zawodową z pasją do pisania i przygotujesz ciekawą pozycję związaną z Twoją pracą.

Jakie wykształcenie mają znani pisarze?

Z mojego rankingu polskich pisarzy kryminałów wybrałam kilka topowych nazwisk i sprawdziłam wykształcenie autorów.

• Remigiusz Mróz – ukończył Akademię Leona Koźmińskiego w Warszawie, gdzie uzyskał stopień naukowy doktora nauk prawnych.
• Katarzyna Bonda – studiowała dziennikarstwo na Uniwersytecie Warszawskim, ukończyła też studia na kierunku scenopisarstwo.
• Sławomir Gortych – absolwent wydziału stomatologicznego Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu.
• Mieczysław Gorzka – przedsiębiorca, z wykształcenia ekonomista, prowadzi własną firmę zajmującą się podatkami i księgowością.
• Joanna Bagrij – ukończyłam Zarządzanie na Uniwersytecie Ekonomicznym, a od początku pracuję w marketingu internetowym – SEO, content marketing, copywriting (obszary częściowo pokrewne).

Na przykładzie tych pięciu nazwisk już widać różnorodność ukończonych studiów i zawodów wykonywanych przez pisarzy. Z ciekawości sprawdź wykształcenie swoich ulubionych autorów. W mojej opinii nie trzeba kończyć „kierunkowych” studiów (a nawet lepiej studiować coś zupełnie innego, by mieć konkrety zawód), aby zostać pisarzem bestsellerów.

Jak zostać pisarzem, nie mając doświadczenia w pisaniu? Kursy, coaching, konsultacje

By zostać pisarzem, możesz, ale nie musisz:

• Zapisać się na kurs z kreatywnego pisania, tworzenia fabuły, bohaterów, planowania książki,
• Umówić się na coaching pisarski lub konsultacje, mentoring,
• Sięgnąć po książki, poradniki o pisaniu.

Ta dodatkowa wiedza i umiejętności przekazywane przez specjalistów z pewnością pomogą Ci ruszyć z własną książką, być może wyjaśnią wiele wątpliwości. Dobrym rozwiązaniem jest także recenzja przedwydawnicza – inny doświadczony pisarz albo redaktor pochyla się nad Twoim dziełem, mówi, co jest nie tak, a co Ok, ocenia Twój warsztat, dzięki czemu wiesz, jaki potencjał wydawniczy ma Twoja twórczość, nad czym należy popracować.

Oczywiście kursy i konsultacje wiążą się z dodatkowym wydatkiem, często dosyć sporym. Dlatego przed wyborem konkretnego warsztatu czy coacha, sprawdź:

• Jaka tematyka będzie poruszana, czy Cię interesuje,
• Jakie są opinie o kursie, coachu,
• Jakie ma doświadczenie, wykształcenie osoba prowadząca kurs, coaching,
• Jeśli jest opcja darmowego spotkania, skorzystaj z niej. Nie każdy trener będzie Ci pasował osobowościowo.

Pamiętaj też, że niestety pisanie nie jest ścisłą dziedziną. Może być tak, że kurs jest świetny, a coach sprawdził się u kilku innych początkujących pisarzy, ale w Twoim przypadku coś nie zagra. Ale wiedza ogólna na pewno w głowie Ci zostanie :).

Jak zostać pisarzem? Cechy, talent i umiejętności

W osobnych artykułach poruszałam tematy:

• Cech dobrego pisarza
• Talentu pisarskiego.

Jeśli jesteś mocno zainteresowany wrodzonymi predyspozycjami pisarskimi, to poczytaj sobie powyższe teksty. Ogółem uważam, że pisarzem można się i urodzić, i można się stać. Bo pisanie to tak naprawdę bardzo ciężka praca. Potrzeba dużo wytrwałości, samozaparcia, dyscypliny, żeby zakończyć pisanie książki. Oczywiście talent czy wysokie umiejętności językowe, bogata wyobraźnia pomagają, ale jeśli nie będziesz umiał wysiedzieć przed komputerem kilka tygodni, czy miesięcy, to niestety swojej powieści nie ukończysz. Nad cechami można też pracować, tak samo jak można rozwijać talent pisarski poprzez rozwijanie warsztatu pisarskiego.

Co zrobić, żeby zostać pisarzem? Wskazówki!

Jak więc zostać pisarzem, nie podejmując kierunkowego wykształcenia, nie inwestując na zbyt dużych środków na rozwój w postaci kursów i coachingu? Od czego tak naprawdę zacząć?

1. Dużo czytaj i analizuj to, co czytasz – to moja najczęstsza rada, która pokrywa się z radami innych pisarzy czy redaktorów. Czytanie nie tylko sprawdzi Ci frajdę, ale też nauczy Cię pisania (bo książka jest dobrze zredagowana), podrzuci zabiegi i techniki narracyjne zastosowane przez innych autorów, wzbogaci Twoją kreatywność (pomysły można czerpać też od innych). Oczywiście takie czytanie musi być świadome ze zwróceniem uwagi np. na warstwę językową.
2. Zapisuj pomysły – nawet jak teraz nie masz czasu na pisanie, zapisuj sobie w notesie różne przemyślenia i pomysły, które warto uwzględnić w przyszłości w książce.
3. Pisz regularnie – by wypracować rutynę, nawyk pisania, testować, co Ci idzie lepiej (opisy, dialogi), a nad czym jeszcze musisz popracować.
4. Testuj różne metody pisania – np. metodę płatka śniegu czy też moją metodę bambusową, która ułatwia znalezienie czasu na pisanie.
5. Pracuj nad warsztatem pisarskim – wykonuj ćwiczenia wzbogacające zasób słownictwa, pracuj nad opisywaniem emocji, miejsc akcji, bohaterów.
6. Czytaj książki o pisaniu ogólnie, nie tylko o pisaniu książek.
7. Naucz się, jak radzić sobie z krytyką – to bardzo ważny element pracy pisarza. Jeśli teraz, już na początku nabierzesz dystansu do siebie i swojej twórczości, później łatwiej zaakceptujesz negatywne komentarze.
8. Podchodź pozytywnie do feedbacku – to okazja do nauki, nie smutków i krytyki.
9. Poszukaj forów i grup zrzeszających pisarzy – porozmawiaj z innymi początkującymi pisarzami o swojej twórczości, możesz też skorzystać z beta readingu, często darmowej alternatywy do recenzji przedwydawniczej.
10. Słuchaj podcastów o pisaniu książek – np. moje Didaskalia Joanny Bagrij :).
11. Od razu pracuj nad różnymi problemami pisarskimi – jeśli utknąłeś, szukaj sposobów na syndrom pustej strony, jeśli nie wiesz, jak wrócić do pisania po dłuższej przerwie, też wygoogluj techniki na ten temat.

A więcej dodatkowych porad dla początkujących pisarzy opisałam w podlinkowanym wpisie.

Jak zostać pisarzem? Przykład J. Bagrij

Jak zostałam pisarką i jak zaczęła się moja przygoda z pisaniem?

• W podstawówce czytałam sporo książek, które już wtedy nauczyły mnie składni i poprawnej pisowni. Z tym nigdy nie miałam problemu. W IV klasie zaczęłam pisać pierwsze opowiadania – były to historie z moimi kolegami z klasy oraz opowiadania fantastyczne o elfach, Atlantydzie, generalnie było tajemniczo, dużo się działo w zwrotach akcji i relacjach między bohaterami. Opowiadania zajmowały całe zeszyty 60 czy 80 kartkowe, więc było to już coś większego.
• Pierwszą książkę napisałam w liceum – Delirium, tematyka fantasy, konkretnie moje spojrzenie na wampiry. To się trochę zbiegło z boomem na Zmierzch, chociaż ja interesowałam się tą tematyką wcześniej i zaczęłam czytać książki z tej serii, zanim stały się głównym tematem rozmów wśród nastolatek. Moje Delirium nie zostało nigdy wydane, ale wydrukowałam ją i oprawiłam w koszulki.
• Debiutancką powieść napisałam na studiach i wtedy poszłam w tematykę kryminałów – Oddech Śmierci był inspirowany głównie zagranicznymi pozycjami.

Także ja jestem tym pierwszym typem pisarza „z powołania”, który dodatkowo ma racjonalne podejście do życia. Wiedziałam, że raczej z pisania nie uda mi się utrzymać, to było na początku marzenie. Poszłam na Zarządzanie, bo uważałam, że pisać umiem i chcę się zawodowo rozwijać w innym kierunku. W trakcie studiów rozważałam pracę jako dziennikarz w portalach online, ale zaczęłam od copywritingu. Potem przeszłam bardziej w marketing internetowy, cały czas pracując z tekstem jako specjalista ds. content marketingu, później lider czy content manager. Także u mnie ścieżka zawodowa zbiega się ze ścieżką pisarską, ale studia skończyłam kompletnie „nietematyczne”.

Układając sobie bardzo różnorodnie życie zawodowe i pisarskie, też można zostać świetnym pisarzem. Ja tego dokonałam, co oczywiście było i jest okupione dużym wysiłkiem, pracą na „dwa etaty” (pisanie traktuję jako drugi etat), z czego drugi to bardziej hobby i pole do realizacji siebie.

Czy warto zostać pisarzem? Podsumowanie

Na koniec powiem Ci jeszcze jedno – pisarze nie zarabiają najlepiej, szczególnie debiutanci i początkujący. Wiadomo – pisarskie gwiazdy nie martwią się o pieniądze, ale takich autorów jest mało. Także nastaw się na to, że będzie ciężko i szczególnie na początku nie będziesz w stanie utrzymać się z zarobków pisarskich, a często trzeba będzie do tego interesu coś dołożyć. Ale tak – pisarzem być warto, jeśli jest to Twoje marzenie i jeśli czujesz, że napisanie książki to coś, co da Ci radość, spełnienie i zadowolenie. Ja to lubię, pomimo różnych mankamentów tego „zawodu”.

Źródła i dodatkowe inspiracje

• https://psz.praca.gov.pl/rynek-pracy/bazy-danych/klasyfikacja-zawodow-i-specjalnosci/wyszukiwarka-opisow-zawodow
• https://careerauthors.com/how-to-be-a-writer-five-simple-rules/
• https://www.snhu.edu/about-us/newsroom/liberal-arts/how-to-become-a-writer

Artykuł Jak zostać pisarzem i czy każdy może rozpocząć karierę pisarską? Przemyślenia i wskazówki autorki kryminałów! pochodzi z serwisu Born to create.

Na czym polega i ile kosztuje self-publishing? Podcast!

O tym, jak samodzielnie wydać książkę w ramach self-publishingu opowiadam w 50 odcinku podcastu Didaskalia Joanny Bagrij. Przejdziemy przez cały proces, wady, zalety, koszty oraz platformy do samopublikowania powieści.

Gdyby odtwarzacz się nie załadował, skorzystaj z linku:https://creators.spotify.com/pod/profile/jbagrij-pisarka/episodes/50–Self-publishing–na-czym-polega-i-kiedy-warto-wyda-ksik-samodzielnie–Cykl-zyciaPisarza-e3gc0tt/a-achcn3d

Self-publishing – co to jest i na czym polega samopublikowanie?

Self-publishing, tłumaczone jako samopublikowanie to wydawanie książek z pominięciem tradycyjnego wydawnictwa. Autor we własnym zakresie zajmuje się albo zleca realizację kolejnych etapów procesu wydawniczego – korektę, redakcję, skład, dystrybucję, promocję itd. Pokrywa też oczywiście koszty wydania, ale i decyduje o wszystkim. Działa niezależnie i wprowadza powieść na rynek samodzielnie, a całość praw autorskich do dzieła pozostaje u niego. W tym modelu wydawniczym twórca występuje w dwóch rolach – pisarza i wydawcy.

Czym różni się self-publishing od publikacji przez tradycyjne wydawnictwo? Porównanie

Najważniejsze różnice pomiędzy samopublikowaniem a wydaniem książki w tradycyjnym wydawnictwie przedstawiłam w poniższej tabeli. Zestawione informacje pomogą Ci porównać oba modele wydawnicze.

Tabela. Self-publishing a współpraca z tradycyjnym wydawnictwem

Rodzaje self-publishingu

Self-publishing można realizować w różny sposób – nie zawsze autor samodzielnie ogarnia wszystkie etapy procesu wydawniczego, może powierzyć je wyspecjalizowanej firmie, agencji lub wydawnictwu selfpublishingowemu. Poszczególne rodzaje samopublikowania pokrywają się częściowo zakresem, ale generalnie możemy wyróżnić poniższe typy samodzielnego wydania książki.

Pełny self-publishing

Autor zajmuje się całym procesem od A do Z, znajduje wykonawców, freelancerów, którzy realizują korektę, skład, druk, promocję. Część działań może wykonywać samodzielnie (np. marketing). Na jego barkach leży pokrycie wszystkich kosztów współprac. Jest to też model najbardziej angażujący pisarza czasowo.

Sprawdź też, ile czasu pisze się książkę.

Self-electronic publishing

To rodzaj pełnego self-publishingu, ale skupiony wyłącznie na wydaniu elektronicznej wersji książki. W tym modelu pisarze najczęściej korzystają z platform selfpublishingowych do dystrybucji swoich dzieł, np. Kindle Direct Publishing. To mniej kosztowny sposób wydawania powieści, ponieważ odpadają wydatki na druk i wprowadzenie do dystrybucji egzemplarzy papierowych.

Subsydiowane publikowanie – wydanie książki ze współfinansowaniem

To już model pośredni pomiędzy samopublikowaniem a współpracą z wydawnictwem. Autor i wydawca dzielą się kosztami, zyskami, sporą część pracy przejmuje wydawnictwo. Tutaj pisarz jest mniej zaangażowany w proces, uwalnia swój czas, jednak część przychodów trafia do wydawcy. I w tym przypadku wydawnictwo oczekuje też przekazania części praw autorskich do dzieła, aby mogło pośredniczyć w całym procesie wprowadzenia książki na rynek i jej sprzedaży. W tym przypadku wydawca uzależnia wysokość swojego wynagrodzenia lub pokrycie kosztów od sukcesu dzieła, także w jakiejś mierze zależy mu na sukcesie wydawniczym autora i jego książki lub opowiadania twórczego.

Vanity publishing

Wydawnictwa typu vanity można określić jako firmy, które zajmują się kompleksowo procesem wydania książki, zapewniają skład, druk, nadanie numeru ISBN, dystrybucję. Za całość płaci jednak autor, a wydawca pełni tu rolę pośrednika, ogarniającego wszystkie etapy wprowadzenia dzieła na rynek.

Wydawcy typu vanity są często krytykowani za to, że:

• wprowadzają na rynek każdą pozycję, nie dbając o jakość tekstu, merytorykę czy w ogóle potencjał historii, fabuły i zainteresowanie nią czytelników,
• otrzymują wynagrodzenie za samo wprowadzenie książki na rynek, więc nie zależy im na sukcesie wydawniczym autora,
• koszty wydania mogą być zawyżone, ponieważ vanity jako usługodawca chce zarobić na samej usłudze.

Sposób działania wydawnictw typu vanity niestety wpływa na negatywne postrzeganie self-publishingu ogółem. Autorzy uważani są za grafomanów i osoby pozbawione talentu pisarskiego, a samopublikowanie ocenia się jako gorszy sposób wydania książki. Dodatkowo vanity zwykle nie przynosi zysków dla pisarza, więc tego typu wydawców uważa się za naciągaczy, czerpiących korzyści z twórców.

Druk na żądanie

To usługa wydrukowania książki o nawet małym nakładzie. Tego typu firmy mogą też świadczyć opcje dodatkowe jak przygotowanie okładki, wprowadzenie książki do dystrybucji czy magazynowanie. Autor płaci za konkretny pakiet działań.

Czym druk na żądanie różni się od vanity?

• W teorii jest to prostsza i bardziej jawna usługa.
• Występuje też inny rodzaj relacji między autorem a firmą wydawniczą. W przypadku druku na żądanie mamy usługodawcę, który wykonuje usługę wg cennika, a vanity kreuje się na wydawcę wspierającego autora i uczestniczącego czynnie na każdym etapie procesu wydawniczego.
• W rzeczywistości jeśli nie zlecamy samego druku książki, te modele ciężko jest od siebie odróżnić.

Czy warto samodzielnie wydać książkę? Plusy i minusy self-publishingu

O self-publishingu mówi się różnie, nie jest to też model wydania książki dobry dla każdego autora. Dlatego warto przyjrzeć się wadom i zaletom samodzielnej publikacji swojego dzieła.

Zalety samopublikowania

Podstawowe zalety self-publishingu to:

• Wprowadzenie książki na rynek zależy tylko od autora – nie musisz czekać, aż wydawca zainteresuje się Twoją książką. Po prostu decydujesz się na wydanie, zbierasz fundusze i wprowadzasz swoją twórczość na rynek,
• Zupełna niezależność i pełna decyzyjność – jeśli działasz w modelu czystego self-publishingu, decydujesz o każdym etapie wydania książki, nikt nie narzuca Ci swojego pomysłu na projekt okładki książki, sposobów promocji, kanałów sprzedaży itd.,
• Relatywnie krótki czas wprowadzenia książki na rynek – wydanie książki z wydawnictwem zajmuje kilka do kilkunastu miesięcy. I nie chodzi tu o to, że wydawca działa opieszale – po prostu wpisuje Twoją książkę w kalendarz wydawniczy, planuje cały proces. W przypadku samopublikowania po prostu znajdujesz wykonawców odpowiedzialnych za poszczególne etapy i zaczynasz działać,
• Większa marża, zarobki, samodzielne ustalanie ceny okładkowej – w przypadku tradycyjnych wydawnictw i pokryciu przez nie 100% kosztów wydania, autor najczęściej otrzymuje od 5-15% ceny zbytu netto (tej, po której wydawca sprzedaje książki dystrybutorom); nie masz też wpływu na samą cenę okładkową. Gdy działasz jako self-publisher opłacasz poszczególne usługi, a przychodami nie musisz się już dzielić z pośrednikami (oczywiście trzeba się będzie rozliczyć z podatku, ZUS-u itd.),
• Swoboda w dysponowaniu prawami autorskimi – zachowujesz prawa autorskie do swojej książki, co oznacza, że w tym samym czasie możesz ją wydawać z różnymi firmami wydawniczymi, a nawet pokusić się o współpracę z tradycyjnym wydawnictwem.

Sprawdź, kwestie związane z AI a pisaniem książek.

Wady self-publishingu

Jakie są wady samodzielnego publikowania? Minusy tego sposobu wydania własnej powieści to m.in.:

• Konieczność nadzorowania całego procesu – jako self-publisher występujesz w dwóch rolach: pisarza i wydawcy. Musisz dopilnować wszystkich etapów wydania powieści, uzgodnić szczegóły z wykonawcami, podjąć różne decyzje i kontrolować postęp prac. Stajesz się też trochę takim własnym managerem,
• Mniej czasu na pisanie – praca nad procesem wydawniczym zabiera czas, który mógłbyś poświęcić na pisanie nowej książki lub promowanie obecnej (np. poprzez spotkania autorskie),
• Pełna odpowiedzialność za wydanie książki – odpowiadasz za cały proces i gdy pojawi się jakieś opóźnienie, któryś z wykonawców nie wywiąże się z umowy, na Tobie spoczywa znalezienie nowego kontrahenta,
• Poniesienie kosztu wydania książki – samodzielnie opłacasz poszczególne usługi związane z wprowadzeniem książki na rynek. Oczywiście możesz sprawdzić różne sposoby na sfinansowanie wydania książki, ale od początku musisz się liczyć z kosztami. Miej też rezerwę, gdyby pojawiły się dodatkowe wydatki,
• Rozliczenia, księgowość, działalność gospodarcza – w większości przypadków będziesz musiał założyć działalność gospodarczą, aby rozliczać sprzedaż i wydanie książki. W podlinkowanym wpisie omawiam różne możliwości, ale żeby legalnie przebiegał cały proces, podatki i ZUS trzeba będzie rozliczyć,
• Krytyczne podejście do self–publisherów ze strony czytelników i środowiska pisarskiego – jak już wspomniałam wcześniej, samopublikowanie często znajduje się w ogniu krytyki przez wydawnictwa vanity oraz słabą jakość książek wydawanych w tym modelu. Można się spotkać z opiniami, że pisarze korzystający z self-publishingu to grafomani, a pozycje wydawane w ten sposób nie mają żadnej wartości. To często krzywdzący stereotyp, ale musisz się z tym liczyć, bo takie przekonanie funkcjonuje w branży.

Jak samemu wydać książkę? Proces self-publishingu krok po kroku

Proces wydania powieści krok po kroku całkowicie samodzielnie będzie się oczywiście różnić od tego, czy zdecydujesz się na czysty self-publishing, vanity czy wybierzesz firmę, która skoordynuje poszczególne etapy. W uproszczeniu można jednak przyjąć, że samopublikowanie zamyka się w poniższych punktach.

1. Napisanie książki i dopracowanie tekstu.
2. Zlecasz wydanie książki firmie zajmującej się całym procesem od A do Z lub szukasz firm, które zajmą się poszczególnymi etapami, np. składem i drukiem, okładką, wprowadzeniem do dystrybucji.
3. Analizujesz oferty i podpisujesz umowy z firmami.
4. Zlecasz redakcję, korektę, skład książki.
5. Pozyskujesz numer ISBN, zlecasz to firmie lub wydajesz bez ISBN. To jest indywidualny numer przypisywany książce, dzięki niemu można np. obniżyć stawkę podatku VAT z 23 na 5% (= niższa cena dla czytelnika).
6. Pracujesz nad okładką lub zlecasz to grafikowi / firmie.
7. Zajmujesz się wprowadzeniem książki do dystrybucji lub zlecasz to firmie.
8. Planujesz działania promocyjne, organizujesz współprace recenzenckie lub wynajmujesz agencję / freelancera do tych działań.
9. Premiera.

W teorii opisany powyżej proces, jak wydać samemu książkę, wydaje się dość prosty. Jednak każdy krok wiąże się z podjęciem kolejnych decyzji, pochłonie Twój czas. Oczywiście poziom Twojego zaangażowania zależy też od budżetu, którym dysponujesz. Część działań możesz wykonać samodzielnie (np. okładkę) lub zlecić specjalistom. Pamiętaj tylko, że oszczędność kosztów może być pozorna – zamiast wydawać 500 zł na grafika, poświęcisz kilka godzin na przygotowanie grafiki. Twój czas też kosztuje.

Wydawnictwa i platformy selfpublishingowe

Poniżej znajdziesz listę wydawnictw i platform oferujących usługi self-publishingu. Nie testowałam ich, nie weryfikowałam ich rzetelności ani atrakcyjności ich oferty – to już pozostawiam Tobie. Sprawdź też zakres usług Pana Wydawcy – panwydawca.pl. Z kodem BTC200 otrzymasz zniżkę 200 zł na wydanie książki.

Wydawnictwa self-publishing

• Wydawnictwo Poligraf (vanity) – jeden z liderów usługowego wydawania książek w Polsce. Oferuje pakiety dla autorów chcących szybko wydać druk.
• Novae Res (vanity/hybrydowe) – aktywnie promuje model subsydiowany (współfinansowany), jednak opinie są różne i często autorzy zwracają uwagę, że i tak ponoszą 100% kosztów wydania książki.
• Warszawska Firma Wydawnicza (WFW) (vanity) –model płatnych pakietów wydawniczych dla niezależnych autorów.
• Wydawnictwo Sorus (vanity) – skupione na wydaniach naukowych i niszowych, gdzie model finansowania przez autora lub instytucję jest standardem.
• Pan Wydawca (vanity) – bardzo dobrze oceniana firma wydawnicza, która przeprowadza przez cały proces od redakcji po druk.
• Wydawnictwo Borgis (vanity) – organizuje m.in. kursy z wydawania książek i oferuje płatne pakiety publikacyjne.
• pl (Grupa PWN) (vanity) – platforma usługowa należąca do PWN. Autor płaci za konkretne usługi (korekta, skład, projekt).

Sprawdź też, jak przygotować propozycję wydawniczą.

Platformy self-publishing

• Empik Self-Publishing – najprężniej rozwijająca się platforma w Polsce. W styczniu 2026 ogłosili, że w samym 2025 r. dołączyło do nich 4400 nowych twórców.
• Ridero – inteligentny system self-publishingowy z bardzo wysokimi ocenami użytkowników.
• BoD Polska (Books on Demand) – firma z kategorii druku na żądanie. Idealna dla autorów, którzy nie chcą inwestować w nakład.
• eBookowo – stabilna platforma dla autorów e-booków, promująca niezależność i prosty model rozliczeń.
• Legimi (Panel Autora) – pozwala na bezpośrednie wprowadzenie treści do największej bazy abonamentowej w Polsce.
• Amazon KDP (Kindle Direct Publishing) – największa globalna platforma w pełni dostępna w Polsce umożliwiająca sprzedaż na Amazon.
• Wydać Książkę (imker.pl) – ekosystem wspierający czysty self-publishing, w którym autor zarządza wszystkim samodzielnie.

Self-publishing – koszty

Ile kosztuje self-publishing? Osobiście nie wydawałam książki w modelu selfpublishingowym, więc posłużę się przykładami znalezionymi np. na stronie ebookowski.pl/self-publishing-koszty-ile-kosztuje-samodzielne-wydanie-ksiazki. Na całkowity koszt oczywiście składa się cena poszczególnych usług i działań zleconych przez Ciebie konkretnym firmom i specjalistom.

Ile kosztuje wydanie książki samemu?

• Redakcja tekstu – strona: 18 – 35 zł netto; arkusz wydawniczy: 350–600 zł netto
• Korekta – strona: 8 – 15 zł netto; arkusz wydawniczy: 170–330 zł netto
• Skład i łamanie – 150 – 250 zł netto za arkusz wydawniczy
• Projekt okładki – 300 – 2000 zł netto
• Druk – 8 – 40 zł netto za egzemplarz
• konwersja do formatów EPUB, MOBI, Amazon KDP – 100 – 250 zł netto

Dodatkowe koszty związane z podstawową promocją i wysyłką książek

• wysyłka, magazynowanie, pakowanie, nadawanie – 12 – 20 zł netto / przesyłka
• strona internetowa, sklep, landing page: 500–3000 zł netto rocznie
• kampanie reklamowe, np. Google lub Facebook Ads – 50 – 1500 zł netto miesięcznie
• księgowość (m.in. wystawianie i rozliczanie faktur) – 100 – 1000 zł netto miesięcznie

Sprawdź też programy dla pisarzy.

Przykładowe koszty self-publishingu 1 książki

Przykładowe wyliczenie całkowitego kosztu wydania 1 książki o objętości 400 tys. zzs (czyli 10 arkuszy wydawniczych) i nakładzie 1000 egzemplarzy.

• redakcja od 3300 do 4500 zł netto
• korekta od 1700 do 3300 netto
• skład od 1500 do 2500 netto
• okładka od 300 do 2000 netto
• konwersja od 100 do 250 netto
• druk od 6000 zł do 10000 zł netto

Koszt całkowity: 12 900 – 22 550 zł netto (pamiętaj, że nie mamy tu kosztów dodatkowych).

Przykładowy koszt wydania e-booka

Wydanie e-booka kosztuje z kolei 6 900 – 12 550 zł netto (bez opłat dodatkowych).

Z jakich kosztów przy self-publishingu można zrezygnować?

Jeśli chcesz ograniczyć koszty wydania własnej książki, nie musisz zlecać wszystkiego profesjonalistom, część działań możesz wykonać samodzielnie. Nie polecam jedynie rezygnować z redakcji i korekty tekstu, ponieważ nawet najbardziej wnikliwa autokorekta nie jest w stanie wyłapać wszystkich błędów. Doświadczony redaktor i korektor pomoże także wygładzić i podrasować tekst, wyłapie błędy logiczne oraz podpowie, w których miejscach należy popracować nad fabułą powieści.

Jeśli masz takie umiejętności, czas i odpowiednie narzędzia, samodzielnie możesz się zająć np.

• składem,
• przygotowaniem okładki,
• negocjacjami z dystrybutorami, księgarniami,
• rozliczaniem sprzedaży,
• księgowością (choć to też lepiej zlecić specjaliście),
• działaniami promocyjnymi.

Koszty self-publishingu to punkt wyjścia do kalkulacji ceny książki

Przy ustalaniu ceny okładkowej weź pod uwagę koszty wydania książki. Zrób symulację – określ prawdopodobną sprzedaż i zweryfikuj, czy inwestycja się w ogóle zwróci. Oczywiście jeśli poniesiesz bardzo wysokie wydatki, a nakład będzie mały, nie ustalisz wysokiej ceny, bo wtedy Twoje książki się nie sprzedadzą. Pamiętaj jednak, aby koszty stanowiły punkt wyjścia do jej obliczenia. Zrób też analizę konkurencji i zastanów się, ile Ty zapłaciłbyś za tego typu pozycję.

Sprawdź też, na czym polega beta reading.

Kiedy warto wydać książkę w modelu self-publishingowym?

Self-publishing ma sporo wad, stawia też nowe wyzwania przed pisarzami, jest kosztowny, ale w niektórych przypadkach staje się bardziej opłacany niż współpraca z wydawnictwem. Kiedy warto zainteresować się samopublikowaniem?

• Gdy książka to dodatkowy produkt do naszych usług, produktów – np. prowadzisz już bloga, webinary, szkolenia i tworzysz e-book, w który uzupełnia Twoją ofertę produktową i usługową lub jest inną formą sprzedawanego przez Ciebie produktu,
• Gdy mamy już zbudowaną grupę odbiorców, społeczność, która będzie zainteresowana Twoją twórczością,
• Gdy piszesz coś niszowego – na co prawdopodobnie nie zdecyduje się wydawca, ale uda Ci się tą pozycją trafić do konkretnych czytelników,
• Gdy mamy pomysł na promocję i czas, żeby realizować ją intensywnie,
• Gdy masz budżet i bardzo chcesz wydać swoją książkę,
• Gdy wierzysz w swoją książkę, a wydawcy ją odrzucili.

FAQ: jak wydać książkę samemu? Odpowiedzi na najczęstsze pytania

Poniżej odpowiedzi na dodatkowe pytania dot. self-publishingu.

Czy self-publishing jest odpowiedni dla każdego pisarza?

Nie. Samopublikowanie sprawdzi się w przypadku twórców, którzy chcą i mają czas zająć się dodatkowymi etapami procesu wydania książki. Trzeba być własnym managerem, przedsiębiorcą, marketerem. Konieczne jest też posiadanie budżetu na self-publishing.

Czy można przejść z self-publishingu do tradycyjnego wydawnictwa?

Tak. Nawet tę samą książkę można wydać samodzielnie, a następnie przekazać ją do dyspozycji wydawcy. Trzeba tylko sprawdzić zapisy w umowie wydawniczej.

Czy self-publishing to dobry sposób na wydanie debiutanckiej powieści?

To już zależy. Jeśli wydawnictwa Ci odmówiły, self-publishing może być sposobem na spełnienie Twoich pisarskich marzeń. Z drugiej strony konieczne jest posiadanie środków finansowych i trzeba się również ogarnąć różne „pozapisarskie” działania związane z wydaniem książki.

Czy można samemu wydać książkę bez wcześniejszej korekty i redakcji tekstu?

Można, ale tego nie polecam. Lepiej zainwestować chociaż w ten etap, by zadbać o jakość tekstu i wyeliminować wszystkie, nawet drobne błędy, literówki.

Jak można dystrybuować książkę w ramach self-publishingu?

Najprostszym sposobem jest sprzedaż książki za pomocą własnej strony internetowej, social media. Można przetestować także sprzedaż bezpośrednią na spotkaniach autorskich, targach, wydarzeniach branżowych. Oczywiście warto dystrybuować dzieło za pomocą platform self-publishingowych oraz nawiązać kontakty z dystrybutorami, księgarniami, dostawcami.

Jak promować książkę wydaną w modelu selfpublishingowym?

Pomysłów na promocję własnej książki jest naprawdę wiele – przeczytaj podlinkowany wpis. Przede wszystkim nawiąż współprace z influencerami książkowymi, recenzentami, prowadź aktywnie social media, organizuj spotkania autorskie, udzielaj wywiadów, korzystaj z płatnej promocji np. w Google czy Meta Ads, stwórz profil książki na LubimyCzytać.

Jak zdobyć recenzje dla self-publishingowej książki?

Nawiąż współprace z influencerami, rozsyłaj egzemplarze recenzenckie, organizuj konkursy i proś uczestników o udzielenie recenzji książki. Oczywiście nie możesz wymuszać wystawienia pozytywnej opinii, po prostu proś o jej publikację, nagranie rolek, postów w SM.

Self-publishing własnej książki – czy warto inwestować czas i pieniądze w samopublikowanie?

Podejmując decyzję o wydaniu książki w modelu self-publishingowym, trzeba mieć świadomość wszystkich plusów, minusów, kosztów, ale i sytuacji, w których ten sposób sprawdza się najlepiej. Jeśli chcesz powierzyć kolejne etapy procesu wydawniczego wydawcy, freelancerom lub firmom, sprawdź opinie o nich, dokładnie zapoznaj się z warunkami umowy czy współpracy. To ważne, ponieważ jeśli już decydujesz się zainwestować pieniądze we własne marzenia, dobrze, żeby była to opłacalna inwestycja.

 Źródła i dodatkowe informacje

• https://pl.wikipedia.org/wiki/Samopublikowanie
• https://en.wikipedia.org/wiki/Self-publishing
• https://www.reddit.com/r/writing/comments/17vtkui/what_is_selfpublishing_and_how_do_i_publish_a_book/?tl=pl
• https://writersguild.ca/resources/self-publishing/
• https://ebookowski.pl/self-publishing-koszty-ile-kosztuje-samodzielne-wydanie-ksiazki/

Artykuł Self-publishing – na czym polega samopublikowanie i czy warto wydać książkę zupełnie samodzielnie? pochodzi z serwisu Born to create.

Kim jest beta czytelnik i jak wygląda beta reading? Podcast!

O beta readingu opowiadam również w 47 odcinku podcastu Didaskalia Joanny Bagrij. Osobiście wczuwam się w rolę beta czytelnika i przeprowadzam recenzje książek. Posłuchaj, jakie są największe wyzwania związane z ocenianiem powieści i jakie korzyści mogą odnieść początkujący pisarze.

Gdyby odtwarzacz się nie załadował, skorzystaj z linku: https://creators.spotify.com/pod/profile/jbagrij-pisarka/episodes/47–Beta-reading–na-czym-polega-i-kiedy-pisarz-potrzebuje-beta-readera–Cykl-zyciaPisarza-e3bpoqr/a-acbd8pc

Na czym polega beta reading?

Beta reading polega na ocenie książki przez pierwszych czytelników pod kątem fabuły, niespójności, kreacji bohaterów, zanim trafi ona jako propozycja wydawnicza do wydawcy. Beta readerzy wyłapują również literówki, błędy językowe, a czasem i techniczne, o ile znają się na opisywanym przez Ciebie temacie. Celem tego procesu jest sfeedbackowanie Twojej powieści i wskazanie, co należy poprawić, aby była jeszcze lepsza. Co ważne, jest to ocena historii z punktu widzenia czytelnika, a nie redaktora czy wydawcy.

Dlaczego nazywa się to beta czytaniem? Jak podaje anglojęzyczna Wikipedia, termin został zapożyczony z branży IT, w której beta testerzy (readerzy) zajmują się testowaniem kodu aplikacji, by symulując rzeczywiste działania, wyłapać błędy i problemy. Temu samemu ma służyć beta czytanie – zwrócenie uwagi na elementy wymagające poprawy w książce.

Beta reading a recenzja przedwydawnicza książki

Beta reading jest dość blisko związany z recenzją przedwydawniczą książki i w moim odczuciu stanowi jeden z jej elementów.

• O ile beta reading często wykonuje inny początkujący pisarz lub czytelnik uwielbiający książki z danego gatunku, recenzją zajmuje się zwykle profesjonalista – redaktor, doświadczony autor, czasem i sam wydawca.
• Recenzja przedwydawnicza obejmuje również ocenę warsztatu, wskazanie błędów językowych, problemów z dialogami, sugestie dot. zmiany kreacji bohaterów, uporządkowania wątków, skrócenia lub rozbudowy opisów miejsc akcji. Mamy więc tutaj połączenie dwóch spojrzeń: potencjalnego czytelnika i profesjonalisty językowego.
• Czasami recenzja przedwydawnicza może być bardziej techniczna.

Najważniejsze różnice pomiędzy beta readingiem a recenzją przedwydawniczą przedstawia poniższa tabela.

Kim jest beta reader?

Beta reader jest pierwszą osobą, która przeczyta Twoją książkę, zanim zostanie ona wydana i ostatecznie zakończona. To niejako „tester” Twojego dzieła, który zapozna się z historią, wytknie błędy, powie, co poprawić i podzieli się swoimi odczuciami, wrażeniami i emocjami. Najlepiej wyobrażać sobie tę rolę jako typowego czytelnika, do którego kierujesz swoją powieść. Jak wspomniałam wyżej, nie jest to taka sama funkcja jak wydawca, korektor, redaktor czy coach pisarski, choć osoby zajmujące się tymi profesjami i przeprowadzające redakcję i korektę książki również mogą podejmować się beta readingu.

Najczęściej beta readingiem zajmują się:

• Czytelnicy, fani danego gatunku, osoby, które jako pierwsze i za darmo chcą zapoznawać się z powieściami i niejako uczestniczyć w procesie twórczym,
• Początkujący pisarze, którzy na zasadzie wymiany wzajemnie oceniają swoje książki,
• Wspomniani już wyżej profesjonaliści, ale występujący w roli beta czytelnika.

Alpha a beta reader – czym się różnią?

Poza beta czytelnikiem niektórzy wyróżniają też alpha readera. Na czym polega jego rola?

• Alpha reader to osoba, która pracuje na niedokończonej powieści, a jej zadanie to zapoznanie się z fabułą książki, bohaterami, wyłapanie nieścisłości i wydanie opinii, czy historia jest ciekawa, czy trzeba nad nią popracować, skrócić, zmienić, wywrócić do góry nogami.
• Alpha czytelnik otrzymuje surowy tekst, przed poprawkami językowymi, a jego celem jest koncentracja na samej linii fabularnej i określenie, czy można kończyć książkę, czy jeszcze należy nad nią popracować.

Zasadnicze różnice między alpha a beta readerem przedstawia poniższa tabela.

Opracowanie własne na podstawie: https://www.kulturalnameduza.pl/2021/05/alpha-beta-sensitivity-readers-kim-sa.html

Czyli jak widzisz – alpha czytelnik to osoba, która niejako uczestniczy w procesie koncepcyjnym, pomaga ułożyć fabułę i akcję książki. Czasami nie zajmuje się czytaniem powieści, ale dyskutuje z pisarzem na temat jego wątpliwości i podrzuca swoje pomysły dot. całej historii. Ja przez taki proces przechodziłam w przypadku powieści Goryczki. A beta reader to taki pierwszy czytelnik, osoba, która ocenia dzieło tak, jakby sięgnęła po nie w księgarni czy z bibliotecznej półki.

Co robi beta reader? Jaka jest jego rola w pisaniu książki?

Zakres działań i feedbacku, który dostarczają beta czytelnicy, może być różny, ale zasadniczo sprowadza się do:

• Ogólnej recenzji książki – czy jest ciekawa, interesująca, wciągająca, czy spodoba się czytelnikom z grupy docelowej, fanom gatunku,
• Oceny bohaterów – ich kreacji i motywacji,
• Wyłapania niespójności występujących w fabule, tzw. dziur fabularnych,
• Oceny płynności fabuły i wartkości akcji, utrzymania odpowiedniej dynamiki,
• Zwrócenia uwagi na niedokończone lub nadmiarowe wątki, rozwlekłe opisy, realistyczność miejsca i czasu akcji,
• Oceny dialogów – czy są naturalne, nieprzerysowane, pasujące do bohaterów i kontekstu sytuacji,
• Oceny poziomu fikcyjności – czyli, czy opisywanie wydarzenia są realistyczne i czy nie są przerysowane, ani naciągane,
• Oceny zakończenia – czy wyjaśnia wszystko i nie pozostawia uczucia niedopowiedzenia (sprawdź też, jak napisać zakończenie książki),
• Wyrażenia uczuć, emocji, które towarzyszyły im podczas czytania książki.

Czasem beta readerzy mogą się też skoncentrować na wytknięciu błędów językowych, ale to nie jest ich główne zadanie.

Opinia beta readera powinna dać autorowi odpowiedź na pytania:

• jak książka zostanie odebrana przez czytelnika,
• co warto w niej zmienić, aby była lepsza.

Rolą beta czytelników jest tak naprawdę skonfrontowanie odczuć pisarza dot. własnej książki z opinią osoby, która nie żyła tą historią przez kilka miesięcy, sprawdzenie, czy to, co chciał pokazać autor, faktycznie tak zostaje odbierane przez czytelników.

Dlaczego warto skorzystać z beta readingu? Korzyści

Wiem, że oddanie swojej książki do oceny nie jest proste, ale beta reading to nieoceniony element pracy nad książką. Co zyskasz dzięki współpracy z beta czytelnikiem?

• Spojrzenie na powieść oczami czytelnika – przekonasz się, czy to, co miałeś w głowie, tak właśnie wybrzmiało.
• Wyłapanie błędów logicznych i fabularnych.
• Podrzucenie wskazówek dot. fabuły, akcji, kreacji bohaterów.
• Zwrócenie uwagi na błędy językowe, stylistyczne, literówki.
• Dopasowanie powieści do grupy docelowej.
• Rozwój warsztatu pisarskiego – beta reader wskaże Ci elementy, nad którymi warto jeszcze popracować.
• Podniesienie jakości tekstu przed jego wysłaniem do wydawcy czy redakcji – a im lepszy językowo i logicznie tekst, tym lepiej!

Proces beta readingu krok po kroku

Przejdźmy sobie teraz przez kolejne kroki współpracy z beta czytelnikiem.

Jak znaleźć beta readera?

Pierwszy etap to oczywiście znalezienie beta czytelników. Gdzie ich szukać?

• W wyszukiwarce Google czy chatbotach AI (ChatGPT, Gemini, Claude).
• Na grupach na Facebooku zrzeszających początkujących pisarzy i beta readerów.
• Na forach internetowych i stronach typu Reddit.
• Na portalach dla freelancerów oferujących pracę dodatkową typu Useme.
• Na portalach ogłoszeniowych – OLX, Oferteo, Fixly.
• Wśród znajomych i rodziny.

Dodatkowo możesz skorzystać ze swoich social mediów czy strony internetowej – wrzucić informację, że poszukujesz beta czytelnika do współpracy.

Własne konta w social media przydają się też podczas promocji książki. Sprawdź, jak do tego podejść!

Wybór beta readera

Dobry beta reader to osoba, która:

• Czyta książki z gatunku, w którym tworzysz,
• Potrafi asertywnie wyrażać swoje opinie, argumentować je,
• Nie jest oceniająca i stosuje konstruktywną krytykę – ocenia książkę w sposób neutralny, bez oceniania Ciebie ani wartościowania,
• Jest dokładna i szczegółowa – zwraca uwagę na różne elementy fabuły powieści,
• Potrafi podejść do czytanego tekstu jak przeciętny, docelowy czytelnik, a nie jak edytor czy autor,
• Umie opisać swoje wrażenia, uczucia towarzyszące lekturze,
• Skupia się na celach i pytaniach autora, odpowiada na nie,
• Zachowuje poufność i jest godna zaufania – czujesz się bezpiecznie i nie obawiasz się, że wykradnie Twój pomysł,
• Dotrzymuje terminów.

Przed rozpoczęciem współpracy trudno jest sprawdzić powyższe punkty, poza pierwszym. Możesz natomiast poszukać informacji o danym readerze, a profesjonalistów poprosić o opinie i referencje. Ważne, żebyś przy pierwszym kontakcie czuł się przy takiej osobie swobodnie i bezpiecznie. Postaraj się wyczuć, czy możesz mu lub jej zaufać.

Sprawdź też, jak znaleźć recenzenta książki.

Ilu beta readerów powinien mieć pisarz?

Ja polecam współpracować z 2-3 beta czytelnikami, choć oczywiście nie ma tu żadnej reguły. Wiele zależy od kosztów współpracy oraz czasu, jaki chcesz przeznaczyć na dopracowanie książki. Im więcej osób będzie ją czytać, tym cały proces się wydłuży. Warto jednak poznać opinię kilku readerów, ponieważ każdy z nich może zwrócić uwagę na nieco inne elementy Twojej powieści.

Jak to wygląda w moim przypadku? Ja najczęściej korzystam z pomocy 3 beta readerów. Każda z osób jest w innej grupie wiekowej, ma inne doświadczenia, poziom językowy oraz kompetencje społeczno-emocjonalne. Dzięki temu otrzymuję najczęściej 3 dość różne recenzje, a gdy wszyscy czytelnicy zgadzają się co do określonego punktu, wiem, że mają rację i trzeba coś zmienić albo odwrotnie – to zostawić. Dzięki temu kryminały Pogranicznik czy Nadbrzeżnik są o wiele lepsze w odbiorze.

Ustalenie warunków współpracy

Zanim prześlesz tekst książki do oceny, ustal warunki współpracy: koszt, zakres, termin. To ważne, aby po zrealizowaniu beta readingu nie okazało się, że poniesiesz dodatkowe koszty albo nie otrzymasz odpowiedzi na pytania, na których najbardziej Ci zależało.

Ile kosztuje beta reading?

To zależy. Początkujący pisarze lub czytelnicy często realizują beta reading za darmo lub na zasadzie barteru – ja przeczytam Twoją książkę, a Ty moją. Jeśli zwrócisz się do profesjonalisty, otrzymasz indywidualną wycenę, która zależy od długości powieści, czasem gatunku, stylu.

U mnie cena recenzji przedwydawniczej zaczyna się do 150 zł, razem z jedną sesją konsultacji. Przy okazji możesz sprawdzić ofertę na coaching pisarski.

Przygotuj listę zagadnień do oceny

Pamiętaj, że beta czytelnik nie siedzi w Twojej głowie i jeśli mu tego nie powiesz, nie zgadnie, jakie kwestie Cię najbardziej interesują, co wzbudza Twoje wątpliwości. Przygotuj więc listę pytań, na które chcesz uzyskać odpowiedź.

Przykładowa lista pytań do beta readera

1. Co podoba Ci się najbardziej w książce?
2. Czy czujesz, że historia utrzymuje napięcie i jest wciągająca?
3. Czy są fragmenty książki, w których czujesz, że tempo zwalnia?
4. Czy bohaterowie są przedstawieni realistycznie?
5. Który bohater wzbudził Twoją sympatię, a który antypatię?
6. Czy motywacje bohaterów, ich przeszłość została opisana wystarczająco?
7. Czy są jakieś kwestie lub wątki historii, które są dla Ciebie niejasne?
8. Czy dialogi są wiarygodne?
9. Czy są jakieś elementy historii, które należy rozwinąć?
10. Czy miejsca akcji są odpowiednio opisane, nie są za długie lub za krótkie?
11. Czy są nieścisłości w faktach, informacjach prawdziwych poruszanych w książce?
12. Czy jakieś fragmenty byś skrócił, uprościł?
13. Czy są jakieś sceny, które sprawiają wrażenie, że nie pasują do reszty książki?
14. Czy zakończenie historii jest satysfakcjonujące i logiczne?

Przy okazji sprawdź też, jakie pytania do pisarza kierują czytelnicy.

Przygotowanie książki dla beta readera

Przygotuj dokument, który podeślesz beta czytelnikowi. Najlepiej, aby był to plik edytowalny typu .docx, .odt lub dokument Google. Dlaczego nie PDF? Jeśli Twój recenzent będzie chciał poprawić literówkę, łatwiej będzie mu to zrobić w edytowalnym dokumencie. Poproś jedynie, aby wszystkie poprawki wprowadzał w trybie recenzji lub śledzenia zmian. Dzięki temu zobaczysz, gdzie zostały naniesione zmiany, będziesz mógł je zaakceptować lub odrzucić.

Nastaw się mentalnie na krytykę swojej twórczości

Oddając swoją książkę do oceny, musisz się nastawić na przyjęcie konstruktywnej krytyki, ponowne przemyślenie swojego pomysłu, wprowadzenie poprawek i zmian. Jako autor i recenzent wiem, że jest to trudny proces, ale pamiętaj, że beta czytelnik nie ocenia Ciebie, nie krytykuje Cię, a wyraża opinię na temat Twojej książki tak, jak zrobiłby to czytelnik. Przeczytaj lub wysłuchaj jego sugestii, a następnie podejmij decyzję dot. zmian. Ty masz ostateczne słowo dot. swojego dzieła, więc jak coś Ci nie pasuje, to nie denerwuj się, nie stresuj i po prostu tego nie zmieniaj. O sposobach na radzenie sobie z krytyką literacką opowiadałam w podlinkowanym wpisie i 21 odcinku podcastu – zachęcam, żebyś się z nimi zapoznał.

Jak pracować z opiniami beta readerów?

• Sprawdź odpowiedzi na swoje pytania. Zastanów się nad nimi i przemyśl wprowadzenie poprawek.
• Jeśli współpracowałeś z kilkoma beta czytelnikami, poszukuj zbieżnych opinii i uwag. Gdy 2 readerów zwróciło uwagę, że główny bohater jest nijaki, postaraj się go trochę podrasować.
• Nie zastanawiaj się zbyt długo nad czysto subiektywnymi opiniami – nie dogodzisz wszystkim, a czytelnicy mają bardzo różne zdanie na temat ten samej książki. Np. w przypadku Ramienic część osób uważa, że akcja się dłuży, a inni – że jest porywająca i wartka. W niektórych przypadkach nie znajdziesz kompromisu ani dobrego rozwiązania.
• I oczywiście nie musisz zgadzać się ze wszystkim – jeśli główny bohater ma być mdły, taki był Twój zamiar, to takiego go zostaw.
• Zrób też notatki na przyszłość – zapisz, co się podobało, co nie, a dzięki temu następnym razem unikniesz błędów i przygotujesz o wiele lepszą pierwszą wersję tekstu.

AI jako beta reader – dobra alternatywa?

Obecnie można także skorzystać ze wsparcia sztucznej inteligencji podczas pisania i oceny książek. Wystarczy wkleić fragment treści lub całość i „porozmawiać” z chatbotem na temat naszej twórczości. Oczywiście AI nie zastąpi człowieka w procesach związanych z uczuciami i emocjami, ale mając w bazie próbki różnych tekstów, może podrzucić techniczne wskazówki. Problem z takim beta readingiem jest taki, że nasz tekst trafia do bazy danych i nie wiemy, czy później nie zostanie wykorzystany jako odpowiedź na pytanie innego użytkownika.

Zostawiam ten wątek do przemyślenia, bo warto iść z duchem czasu i korzystać z różnych narzędzi. Można np. porównać opinie prawdziwych beta readerów z tym, co odpowie AI. To też może podrzucić ciekawe rzeczy do przemyślenia.

Sprawdź też, czy AI może zastąpić pisarza.

Czy wszyscy autorzy mają czytelników beta?

Nie, nie wszyscy pisarze korzystają ze wsparcia beta readerów. Powody takiej decyzji mogą być różne, m.in. pewność siebie i swojej twórczości, obawa przed kradzieżą pomysłu na książkę, niska odporność na krytykę i niechęć do oceny dzieła, brak czasu na zlecenie takiej oceny, brak budżetu. Ja jednak polecam skorzystać z takiej opcji, poprosić zaufaną osobę z najbliższego otoczenia, nawet jeśli nie czyta książek z naszego gatunku. Zawsze „drugie oczy” mogą wyłapać zwykłe logiczne nieścisłości lub literówki, których lepiej unikać, zanim powieść trafi do wydawcy.

Nie bój się korzystać z beta readingu, bo dzięki niemu poprawisz swoją książkę!

Beta reading to etap pracy nad książką, który wydaje się stresujący, ale jednocześnie poprawi jakość Twojej powieści. Oddanie tekstu beta czytelnikom pozwala zdystansować się do dzieła spojrzeć na nie oczami osoby, która nie znała historii i nie przebywała z bohaterami przez ostatnich kilka miesięcy. Dzięki temu poprawisz błędy logiczne, tempo akcji i dopracujesz kreację bohaterów, zanim książka trafi do wydawcy. Pamiętaj, że nie musisz zgadzać się ze wszystkimi opiniami – to Twoja książka i Ty masz ostateczne zdanie. Traktuj feedback jako cenne wskazówki i szansę na pracę nad warsztatem pisarskim!

Źródła i dodatkowe informacje

• https://www.kulturalnameduza.pl/2021/05/alpha-beta-sensitivity-readers-kim-sa.html
• https://en.wikipedia.org/wiki/Beta_reader
• https://www.reddit.com/r/AO3/comments/10e3juo/what_do_beta_readers_do/?tl=pl
• https://www.reddit.com/r/FanFiction/comments/12eqwfp/how_does_beta_reader_work_exactly/?tl=pl
• https://reedsy.com/blog/beta-readers/
• https://www.literatureandlatte.com/blog/how-to-find-beta-readers
• https://writerfulbooks.com/what-does-a-beta-reader-do/
• https://www.scribophile.com/academy/what-is-a-beta-reader

Artykuł Beta reading – na czym polega i czy każdy pisarz potrzebuje beta czytelnika? pochodzi z serwisu Born to create.

Jakie cechy powinien posiadać dobry pisarz? Podcast!

O cechach dobrego pisarza opowiadam w trzydziestym szóstym odcinku podcastu Didaskalia Joanny Bagrij. Zapraszam do posłuchania, jaki powinien być autor poczytnych kryminałów.

Gdyby odtwarzacz się nie załadował, skorzystaj z linku:https://creators.spotify.com/pod/show/jbagrij-pisarka/episodes/36–Cechy-dobrego-pisarza–jacy-s-autorzy-poczytnych-ksiek–Cykl-zyciaPisarza-e2td6vh/a-abnmd6m

Jakie cechy osobowości i charakteru mają pisarze wg koncepcji psychologicznych?

Każdego z nas można scharakteryzować poprzez temperament, charakter i osobowość. Nie wdając się w szczegóły, ogólnie można powiedzieć, że to, jacy się rodzimy, jak wpłynęło na nas środowisko, jak wychowała nas kultura i jakie zmiany charakteru świadomie wprowadzamy, ułatwia nam wykonywanie pewnych zadań, pełnienie ról, podejmowanie określonych prac i zawodów. To są pewnego rodzaju predyspozycje, tak jak talent pisarski, dzięki którym pewne czynności idą nam łatwiej, a inne trudniej. M.in. na tej podstawie (i teorii osobowości Carla Junga) wyrosła koncepcja kwestionariusza Myers-Briggs, MBTI (ang. Myers-Briggs type indicator), która pomaga w dopasowaniu umiejętności zawodowych i kształtowaniu ścieżki zawodowej.

Jaką osobowość mają pisarze wg koncepcji Myers-Briggs?

Więcej o MBTI poczytasz w Wikipedii. Zgodnie z koncepcją Myers-Briggs ludzi dzieli się na 16 typów osobowości w zależności od nasilenia każdej z 4 par cech:

• introwertyczności a ekstrawertyczności,
• pozyskiwania informacji poprzez poznanie i doświadczenie a poprzez intuicję,
• kierowanie się logiką a uczuciami podczas podejmowania decyzji,
• radzenia sobie z życiem poprzez osądzanie (trzymanie się stałych decyzji) a obserwację (elastyczne dopasowywanie się do sytuacji).

I według nasilenia poszczególnych cech pisarzy zalicza się przeważnie do dwóch typów osobowości MBTI (w różnych źródłach można znaleźć inne typy osobowości przypisane do pisarzy, źródłem poniższych jest Wikipedia):

• INFJ (ang. introverted intuitive feeling judging) – introwertyk intuicyjny uczuciowiec osądzający, pot. Rzecznik
• INFP (ang. introverted intuitive feeling perceiving) – introwertyk intuicyjny uczuciowiec obserwator.

Jakie cechy osobowości mają pisarze na podstawie powyższych typów osobowości?

• Empatia – doskonałe odczuwanie uczuć innych osób
• Intuicja
• Wyobraźnia, kreatywność, otwarty umysł
• Zaufanie do ludzi, lojalność wobec najbliższych
• Wrodzone poczucie idealizmu, moralności, potrzeba posiadania silnego systemu wartości, odczuwania sensu we własnym życiu
• Doskonali obserwatorzy
• Determinacja
• Zdecydowanie
• Indywidualizm
• Wysoka tolerancja na inność
• Niska odporność na krytykę i konfliktowe sytuacje

Czy te cechy charakteru pisarza mogą opisywać? Oczywiście, jak i wiele innych profesji związanych ze sztuką, pracą z ludźmi, projektowaniem nowych rozwiązań. Niemniej te określenia dość dobrze pasują do autorów książek, bo podkreślają wrażliwą i wnikliwą naturę osób, które chcą się podzielić swoimi przeżyciami ze światem czy uwypuklić dany problem.

Sprawdź też, jak wygląda praca pisarza.

Czy trzeba posiadać konkretne cechy osobowości, aby zostać dobrym pisarzem?

Absolutnie nie. Kwestionariusz MBTI przytoczyłam jako ciekawostkę, choć musisz przyznać, że wylistowane cechy pasują do stereotypowego pisarza. Jednak jak wspomniałam na początku, autorzy są różni, a przede wszystkim zajmują się różnymi typami literatury. Reportażysta, który także jest pisarzem, musi być mocno ekstrawertyczny, mieć taką łatwość nawiązywania kontaktów, dzięki czemu swobodnie rozmawia z ludźmi, pozyskuje informacje, zbiera materiały do swojej książki.

Cechy dobrego pisarza, bez których nie da się napisać książki

O ile do cech osobowości i charakteru za bardzo bym się nie przywiązywała, o tyle poniższe zestawienie to moim zdaniem takie must-have umiejętności i predyspozycji pisarskich. Dlaczego? Powodem jest specyfika samej pracy nad książką.

Jakie cechy powinien mieć dobry pisarz?

• Kreatywność i wyobraźnia, otwartość na świat – to podstawowe umiejętności pisarza potrzebne do napisania każdej książki, autobiografii, czy nawet tej opartej na faktach. W tym ostatnim przypadku trzeba umieć wyobrazić sobie pewne sytuacje, przebieg zdarzeń i reakcji ludzi.
• Zmysł obserwacji i empatii – dostrzeganie stanów emocjonalnych innych osób, ich reakcji, zjawisk zachodzących w świecie przyrody pomaga budować doświadczenia i wrażenia, które można przenieść do książki, podkreślić je, uwypuklić dany problem, opisywać emocje w powieści odczuwane przez bohaterów.
• Logiczne myślenie – przydaje się szczególnie do konstruowana spójnej fabuły, układania wątków w jasny i konkretny ciąg przyczynowo-skutkowy,
• Ciekawość poznawcza i chęć do poszukiwania informacji – pisać można o różnych rzeczach, ale im szersze zainteresowania ma pisarz, tym ma większą wiedzę, którą może wykorzystać w swojej powieści. Ważna jest również umiejętność pozyskiwania informacji, przeprowadzania researchu do ksiązki, gdy pewnych informacji brakuje.
• Umiejętność rozwiązywania problemów i pokonywania trudności – podczas pisania będą pojawiały się trudności, kryzysy pisarskie, może i syndrom pustej strony. Podłoże tych problemów może być różne, ale jeśli jest powiązane z brakiem pomysłu na fabułę, to konieczne będzie poszukanie rozwiązania (np. wprowadzenie nowej postaci, zmiana historii, posprzątanie zapętlonych wątków).
• Wytrwałość i cierpliwość – pisanie książki to proces pochłaniający bardzo wiele czasu i energii. Trzeba mieć w sobie dużo samozaparcia, wytrwałości i chęci do długoterminowych projektów i nie zniechęcać się zbyt łatwo.
• Zdyscyplinowanie – faktyczne pisanie to czasochłonne zajęcie, które nie zawsze sprawia tyle samo przyjemności co oglądanie serialu na Netflixie. By pisać, trzeba znaleźć wewnętrzną motywację do pisania, odrzucić rozpraszacze i przestać szukać wymówek, np. brak czasu. Najlepiej ułożyć sobie plan, postawić cele i działać.
• Zdrowe podejście do krytyki – niestety surowa i czasami niesprawiedliwa ocena pracy pisarza, komentarze i recenzje w internecie mogą podciąć skrzydła lub nawet załamać. Trzeba nauczyć się, jak radzić sobie z krytyką książki i starać się wyciągać konstruktywne wnioski z opinii czytelników i recenzentów.
• Umiejętność wyrażania myśli w prosty, klarowny sposób – wiele osób mówi, że chciałoby napisać książkę, że ma tyle do powiedzenia, ale tylko garstka potrafi ułożyć swoje myśli i przemyślenia w logiczne zdania. Wcale nie tak łatwo napisać klarownie to, co siedzi w naszej głowie.
• Dobry warsztat pisarski – wysoki poziom umiejętności pisarskich oczywiście pomaga w pisaniu. Nie jest to jednak must-have, ponieważ o poprawność językową mogą zadbać profesjonalni redaktorzy.

Jakie cechy mają najlepsi pisarze?

Super pisarze, którzy stają się znani na całym świecie, otrzymują liczne nagrody, są chwaleni przez krytyków, moim zdaniem wyróżniają się czterema poniższymi cechami.

Jakie cechy powinien posiadać pisarz wybitny?

• Znajomość literatury – by móc się do niej odnieść w swoim dziele, nawiązać, puścić w ten sposób oczko do obytego czytelnika.
• Bogate słownictwo – dopasowane do stylu książki, jej charakteru, co ułatwia samo pisanie (nie trzeba sprawdzać w słownikach związków frazeologicznych), ale również podnosi poziom książki.
• Warsztat pisarski na bardzo wysokim poziomie – że redaktor nie jest w ogóle potrzebny J.
• Niezależność i umiejętność dopasowywania się do trendów – tu mamy dwie przeciwstawne rzeczy, ponieważ dobre książki to takie, które albo wpisują się w obecne trendy, w to, co ludzie lubią czytać, albo przełamują schematy, szokują i same wyznaczają nowe kierunki rozwoju literatury. Nie oszukujmy się – to w końcu czytelnicy oceniają pracę pisarza i niejako przesądzają o sukcesie na rynku książki.

Jakie cechy powinien mieć dobry pisarz – podsumowanie

Dobry pisarz powinien być przede wszystkim sobą. Jeśli lubisz pisać, masz coś do powiedzenia i sprawia Ci to przyjemność, nie martwi się, jeśli nie masz powyższych cech osobowości pisarskiej lub cech dobrego pisarza. Oczywiście jeśli będziesz nad sobą pracować, np. nad motywacją, warsztatem, kreatywnością, to rozwiniesz swoje umiejętności i staniesz się lepszy w pisaniu. Ważne, aby doświadczać świata i ludzi, zbierać informacje, rozmyślać, tworzyć fikcyjne światy w swojej głowie, a potem przelewać myśli na papier. Pisarz to przede wszystkim osoba, która zamienia to, co ma w głowie, na słowa i zdania. Bez tego nie można stać się autorem żadnej, a co dopiero poczytnej książki.

Źródła i dodatkowe informacje

• https://pl.wikipedia.org/wiki/Test_Myers-Briggs
• https://pl.wikipedia.org/wiki/INFJ
• https://pl.wikipedia.org/wiki/INFP

Artykuł Cechy dobrego pisarza – jaki powinien być autor poczytnych książek? pochodzi z serwisu Born to create.

Jak napisać konspekt książki? Podcast!

O konspekcie książki opowiadam w jednym z odcinków podcastu Didaskalia Joanny Bagrij. Zapraszam do przesłuchania i poznania dodatkowych wskazówek na temat zebrania w całość i opisania swojej koncepcji na powieść.

Gdyby odtwarzacz się nie załadował, skorzystaj z linku: https://podcasters.spotify.com/pod/show/jbagrij-pisarka/episodes/31–Konspekt-ksiki–jak-zebra-koncepcj-powieci-w-cao–Cykl-zyciaPisarza-e2n2e90

Co to jest konspekt książki?

Konspekt książki to dokument, w którym opisujemy swój pomysł, zamysł, koncepcję na powieść czy opowiadanie. Jest to rozbudowany plan książki prezentujący, co będzie znajdowało się w poszczególnych rozdziałach, jak będzie przebiegała fabuła, gdzie dojdzie do punktu kulminacyjnego i jak cała historia się zakończy. Konspekt jest więc pewnego rodzaju streszczeniem, podsumowaniem książki i tego, co się w niej wydarzy. Można powiedzieć, że jest zapisem idei, która siedzi w głowie autora.

Ogółem konspekty stosuje się do przygotowania różnych form wypowiedzi – prezentacji, podcastu, przemówienia, rozprawki, pracy naukowej, wypracowania czy zajęć szkolnych. W sposób zorganizowany i uporządkowany pozwalają na zapoznanie się z ogólnym zarysem tematu, poznaniem wątków, argumentacji, kolejnych opisywanych kwestii. Pomagają w przygotowaniu danego materiału (np. książki), ułatwiają późniejsze przyswajanie i utrwalanie, zapamiętywanie informacji (tak jest w przypadku konspektu szkolenia), służą do całościowej oceny danego dzieła (z tej funkcji korzystają wydawnictwa).

Czy konspekt to spis treści?

Nie, konspekt książki nie jest spisem treści. To obszerniejszy, rozbudowany opis zagadnień i wątków, które zostaną poruszone w książce. Można go na spisie treści oprzeć, ale dodatkowo należy zaprezentować koncepcję na dany rozdział czy sekcję książki.

Sprawdź też, jak napisać książkę o swoim życiu.

Czy na podstawie konspektu książki wydawca podejmuje decyzję o współpracy z autorem?

Tak. Często na podstawie opisu książki wydawnictwa decydują się współpracę z danym autorem. Tak się często dzieje w przypadku pozycji naukowych i popularnonaukowych, poradników, książek o podróżach, dzienników – ogółem literatury faktu, w przypadku której sam opis zagadnień wystarczy, aby ocenić, czy dzieło będzie interesujące.

Jakie są zalety konspektu książki? Dlaczego warto go przygotować?

Przygotowanie konspektu książki nie jest obowiązkowe przed rozpoczęciem pisania, jednak zebranie pomysłu na powieść w całość przynosi wiele korzyści. Przede wszystkim:

• Konspekt powieści podobnie jak wspomniany wcześniej plan książki ułatwia pracę związaną z właściwym pisaniem. Kiedy zbierzesz sobie wszystkie wątki, bohaterów, przebieg fabuły, nie zastanawiasz się, co opisywać dalej. Po prostu zerkasz na swój zarys i piszesz,
• Dzięki temu zmniejszysz ryzyko wystąpienia syndromu pustej strony czy kryzysu pisarskiego,
• Konspekt można także wykorzystać jako bazę do książki. Skoro opisałeś już poszczególne rozdziały, niejako je streściłeś, wystarczy je po prostu rozbudować, opisać. W tym przypadku wykorzystanie konspektu będzie zbliżone do pisania książki metodą płatka śniegu,
• Masz gotowy dokument, który na etapie wysyłania propozycji wydawniczej może wymagać wydawca. Najczęściej wydawnictwa oczekują przesłania całej treści powieści, ale zdarzają się też takie, które oprócz tekstu proszą o konspekt,
• Po wydaniu książki, kiedy będziesz zabierać się za kolejną będącą częścią sagi, konspekt przypomni Ci najważniejsze wydarzenia z poprzedniej części, a Ty z łatwością wrócisz do stworzonej przez siebie fabuły.

Jak powinien wyglądać konspekt powieści? Przykładowe rodzaje

Konspekt książki nie ma ustrukturyzowanej struktury ani formy, można go skonstruować w zasadzie dowolnie. Warto jedynie dopasować jego postać do tego, kto będzie z niego korzystać – my czy wydawca.

• Jeśli my – tworzymy plan książki zupełnie swobodnie, ważne, abyśmy umieli się w nim rozeznać i aby pomógł nam w dalszych pracach pisarskich.
• Jeśli odbiorcą konspektu ma być wydawca – musimy zadbać o zrozumiały, jasny i klarowny przekaz. Nie możemy pozwolić sobie na skróty myślowe i zbyt luźną formę. W tym przypadku przygotowujemy zwięzłe streszczenie, opis swojej książki.

Sprawdź też, jak wydać książkę krok po kroku.

Rodzaje konspektów książek

• Szczegółowy vs. ogólny – możesz opisać każde wydarzenie, scenę, a nawet szkic dialogów pomiędzy bohaterami lub postawić na ogólny opis pomysłu na książkę. Wszystko zależy od tego, jak bardzo chcesz sprecyzować fabułę powieści na etapie koncepcyjnym. Żadna z tych form Cię jednak nie ogranicza – nawet mocno szczegółowy konspekt można na późniejszym etapie zmienić.
• Ramowy plan wydarzeń w podziale na rozdziały vs. mapa myśli – swoją koncepcję na książkę możesz opisać za pomocą mapy myśli, ja na przykład bardzo lubię tę formę. Nie nadaje się do wysłania wydawcy, ale podczas samego pisania w szybki sposób można wrócić do swoich przemyśleń i podążać za wcześniej ustaloną fabułą.
• Chronologiczny vs. tematyczny – najczęściej konspekty prezentują chronologiczny, wg kolejnych rozdziałów książki, przebieg wydarzeń. Jeśli jednak łatwiej opracować Ci poszczególne wątki, które dopiero później będziesz umieszczać w chronologii rozdziałów powieści, też tak możesz zrobić.
• Prosty a rozbudowany – zwięzły konspekt zawiera opis fabuły, a rozbudowany uwzględnia dodatkowe elementy, np. opis bohaterów, miejsca akcji, chronologię wydarzeń i oś przyczynowo-skutkową, materiały źródłowe itp.

Jak widzisz, masz sporo możliwości do wyboru. Jak wspomniałam, zawsze przemyśl cel konspektu książki i jego odbiorcę. Ma to być użyteczny dokument, dzięki któremu Ty albo wydawca z łatwością rozeznacie się w Twoim zamyśle literackim.

Co zawrzeć w konspekcie książki?

Pewnie już domyślasz się, że tego typu dokument powinien zawierać ramowy plan wydarzeń, opis fabuły powieści zaprezentowany w sposób ogólny lub szczegółowy. Co zawrzeć w konspekcie oprócz tego? Ja polecam uwzględnić m.in.:

• Tytuł książki,
• Planowany przebieg akcji, tytuły rozdziałów lub ich tematykę,
• Kreacje bohaterów,
• Rodzaj narracji i zabiegów stylistycznych (teraźniejszość i retrospekcje, narracja wszechwiedząca i jednoosobowa, dziennik mordercy/ofiary),
• Miejsce akcji,
• Źródła, z których będziesz czerpać informacje, materiały, na których będziesz bazować,
• Objętość powieści, długość książki.

Dodatkowo w konspekcie książki możesz także dodać:

• Datę zakończenia pisania książki, jeśli jesteś w trakcie pisania,
• Informację, czy planujesz napisać kolejne części,
• Główną ideę książki – do kogo ją kierujesz, kto jest jej odbiorcą, co ta książka ma zmienić w życiu czytelników,
• Swój pomysł na promocję,
• I wszystkie inne informacje, które uznasz za istotne.

Ile stron powinien mieć konspekt książki?

Tyle, ile potrzebujesz na opisanie swojego konceptu. Nie polecam jednak przygotowywać zbyt długich dokumentów, bo to na pisaniu książki masz się skupić. Myślę, że 10 stron A4 to całkowity maks.

Sprawdź, ile stron powinna mieć książka.

Czy istnieją wzory lub szablony konspektów powieści wymagane przez wydawnictwa?

Co do zasady wydawcy nie oczekują przygotowania konspektu książki według określonego szablonu czy schematu. Niektórzy nawet zaznaczają, że traktują go jako pierwsze spotkanie z twórczością autora, jego stylem, sposobem wypowiedzi. Przed wysłaniem propozycji wydawniczej sprawdź na stronie wydawnictwa, czy nie ma określonych wymagań co do formy, objętości tego typu dokumentów.

Jak napisać konspekt książki? Przykład

Przygotowałam dla Ciebie prosty przykład konspektu książki. W zasadzie jest to ogólny schemat, który możesz rozbudować na własne potrzeby.

Przykład konspektu książki – opowiadania dla dzieci

Tytuł roboczy książki: Jeż Numi i jego rowerowa przygoda

Rozdziały i plan wydarzeń:

1. Jeż Numi ma ochotę na 2 kółka – opis przemyśleń jeżyka, jak to zobaczył rowerzystę Zająca Kajtka i naszła go ochota na jazdę rowerem.
2. Mój pierwszy bicykl – opis poszukiwań roweru wśród znajomych i pozytywne zakończenie – Kret Marek oddaje Numiemu swój rower, z którego już nie korzysta.
3. Jeż Numi i jego wypadki w malinach – opis nauki jazdy na rowerze i wpadania w maliny, porażki, upadki, chwile zwątpienia.
4. Z górki na pazurki – przełamanie trudności jazdy na rowerze, opanowanie sztuki pedałowania i utrzymywania równowagi, radosne pędzenie na rowerze w stronę zachodzącego słońca.

Bohaterowie:

• Jeż Numi
• Zając Kajtek
• Kret Marek
• Jeżynka Malina dopingująca głównego bohatera

Miejsce akcji: las, w którym tętni metropolitalne życie

Dodatkowe informacje:

• Książka skierowana do dzieci, z morałem, że warto pokonywać trudności, nie poddawać się, dążyć do celu
• Objętość książki: do 10 stron
• Książka będzie ilustrowana pięknymi obrazkami

Czy trzeba mieć talent pisarski, by pisać doskonałe książki? Sprawdź!

Dodatkowe wskazówki do przykładu konspektu książki

Powyższy przykład skonstruowałam w bardzo prosty sposób.

• Kolejne kwestie rozpisałam od myślników, stosując równoważniki zdań i proste komunikaty.
• Ty oczywiście możesz wprowadzić bardziej rozbudowany opis, pełne, piękne zdania.
• Dodałam też dodatkowe elementy książki, jak informacje o bohaterach czy grupie odbiorców, nie skupiałam się na samym planie wydarzeń.
• Plan wydarzeń jest też bardzo uproszczony, bo i historia jest prosta. Przy beletrystyce zakres treści będzie bardziej rozbudowany, choć niekoniecznie musisz zawierać zdecydowanie więcej szczegółów dot. danego rozdziału. Ważne, aby zachować ogólną myśl i wskazać, jak będzie przebiegała fabuła.

Jak przygotować konspekt książki – podsumowanie

Konspekt książki jest luźną formą dokumentu, bez sztywnej struktury, który pomaga uporządkować i zaprezentować pomysł na książkę. Opisz w nim przebieg wydarzeń i spisz wszystkie najważniejsze informacje dot. Twojej powieści. Potraktuj go jak narzędzie, które ułatwi Ci pracę. A jeśli przygotowujesz go dla wydawnictwa, zadbaj o klarowność i konkrety, aby redaktor szybko zapoznał się z Twoją koncepcją na fabułę doskonałej książki.

Źródła i dodatkowe materiały:

• https://publikacje.edu.pl/konspekt-co-to-jest-i-jak-napisac-wskazowki-i-przyklady

Artykuł Konspekt książki – jak zebrać w całość zamysł na swoją powieść? Przykłady, porady i wskazówki pochodzi z serwisu Born to create.